Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 108

Devanagari script

तस्माद्व्रजध्वं तत्रैव महीसागरसंगमम् । पंच तीर्थानि सेवन्तो मुक्तिमाप्स्यथ निश्चितम्

Transliteration

tasmādvrajadhvaṃ tatraiva mahīsāgarasaṃgamam | paṃca tīrthāni sevanto muktimāpsyatha niścitam

Translation

Vì vậy, hãy đi ngay đến nơi hợp lưu của sông Mahī và biển cả. Nương tựa và phụng sự năm thánh địa (năm tīrtha), các ngươi chắc chắn sẽ đạt giải thoát.

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोगः; अपादानार्थक-तस्मात् ("therefore/from that")

• व्रजध्वम्: go (you all)
• व्रजध्वम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• महीसागर-संगमम्: the confluence of the river Mahī and the ocean
• महीसागर-संगमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीसागरयोः संगमः)

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; (here) नपुंसकलिङ्ग-बहुवचन-विशेषणार्थे

• तीर्थानि: holy places; tīrthas
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• सेवन्तः: serving; resorting to
• सेवन्तः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सेव् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्तरि ("while serving")

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• आप्स्यथ: you will obtain
• आप्स्यथ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• निश्चितम्: certainly; assuredly
• निश्चितम्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: निश्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+चित्/निश्चि)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः; निश्चयेन (certainly)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; directive quoted within narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahī–Sāgara Saṅgama (with Pañca-tīrtha complex)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group is urged toward a luminous river-mouth where the Mahī meets the ocean; five marked shrines/ghāṭas appear along the shore, with ascetics and priests guiding rites.

Characters & Entities

• Mahī-sāgara-saṅgama
• Pañca-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage undertaken with proper tīrtha-sevā is presented as a direct means toward mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahīsāgara-saṅgama, especially its pañca-tīrtha (five sacred spots).

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā of the five tīrthas—i.e., visiting with reverence and performing the customary rites such as snāna, darśana, and pūjā (implied by sevā).