Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67
तीर्थप्रसंगात्तीर्थांगमप्युक्तं त्वत्पुरोमया । स्वर्गसाधनमेवैतन्मोक्षोपायश्च वै भवेत्
tīrthaprasaṃgāttīrthāṃgamapyuktaṃ tvatpuromayā | svargasādhanamevaitanmokṣopāyaśca vai bhavet
Nhân dịp luận bàn về các tīrtha, trước mặt ngài ta cũng đã nói đến những pháp trợ duyên của cuộc hành hương. Quả thật, đó là phương tiện đạt cõi trời (svarga) và cũng là con đường chân chính đưa đến giải thoát (mokṣa).
Skanda
Tirtha: Tīrtha-saṅga (general) within Kāśī discourse
Type: kshetra
Listener: ‘tvam’ addressed listener (a principal interlocutor, likely a sage)
Scene: A teacher-narrator addresses a seated audience, gesturing toward a map-like vision of sacred rivers and cities; the atmosphere is contemplative, emphasizing instruction as a spiritual act.
FAQs
Pilgrimage is not mere travel; its disciplines (tīrthāṅga) are presented as a soteriological path—granting both svarga and mokṣa.
The verse summarizes tīrtha-teaching generally within Kāśīkhaṇḍa, setting the stage for the special glory of Avimukta-Kāśī.
No single rite; it references the broader set of tīrthāṅgas already taught (such as snāna, upavāsa, śrāddha, and muṇḍana).