Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

Devanagari script

मुक्तिस्थानान्यनेकानि कृतस्तत्रापिनिर्णयः । तानि ते कथयाम्यत्र दत्तचित्ता भव क्षणम्

Transliteration

muktisthānānyanekāni kṛtastatrāpinirṇayaḥ | tāni te kathayāmyatra dattacittā bhava kṣaṇam

Translation

Có vô số thánh địa ban cho giải thoát, và sự xác định về chúng đã được định rõ nơi ấy. Nay ta sẽ kể lại cho con tại đây—hãy nhất tâm chú ý trong giây lát, dồn trọn tâm ý mà lắng nghe.

Word by Word

• मुक्तिस्थानानि: places of liberation
• मुक्तिस्थानानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्तेः स्थानानि = places of liberation)

• अनेकानि: many
• अनेकानि: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; विशेषणम् (मुक्तिस्थानानि)

• कृतः: has been made/settled
• कृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘कृतः’ = made/done

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• निर्णयः: decision; determination
• निर्णयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निर्णय (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तानि: those (things/places)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; सर्वनाम

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम (to you)

• कथयामि: I tell
• कथयामि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (here)

• दत्तचित्ताः: attentive; with mind fixed
• दत्तचित्ताः: Sambodhana (Addressed/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; बहुव्रीहिः (दत्तं चित्तं येषां ते = those whose mind is attentive)

• भव: be
• भव: Kriya (Imperative/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कालवाचक

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Characters & Entities

• Mukti
• Muktisthāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is associated with specific sacred locales, and their tradition-based classification is to be received with focused attention and faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named yet; the verse introduces an upcoming catalog of renowned muktisthānas.

What ritualistic prescription is mentioned?

A mental discipline is implied: listen attentively (dattacittā) to the teaching on tīrthas and their fruits.