Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । किं वक्तुकामा देवि त्वं ब्रूहि तत्त्वमशंकिता । न त्वादृशीनां वाक्यं हि पत्युः खेदाय जायते

Transliteration

agastya uvāca | kiṃ vaktukāmā devi tvaṃ brūhi tattvamaśaṃkitā | na tvādṛśīnāṃ vākyaṃ hi patyuḥ khedāya jāyate

Translation

Agastya nói: “Hỡi Nữ Thần, nàng muốn nói điều chi? Hãy thưa sự thật, đừng ngần ngại. Lời của bậc hiền phụ như nàng chẳng bao giờ khiến phu quân phiền muộn.”

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वक्तुकामा: desiring to speak
• वक्तुकामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + तुमुन् (कृत्) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वक्तुम् + कामा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देवि: O goddess/lady
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषवाचक सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell/speak
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• तत्त्वम्: the truth/essence
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अशंकिता: unafraid/without doubt
• अशंकिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-शंकित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from शङ्क्)
• Form: नञ्-समास/उपसर्ग (negation) + क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• त्वादृशीनाम्: of women like you
• त्वादृशीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वादृशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Plural)

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• पत्युः: of the husband
• पत्युः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• खेदाय: for distress/sorrow
• खेदाय: Sampradana (Recipient/Goal/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: खेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: Lopāmudrā

Visual Art Cues

Scene: Agastya, calm and compassionate, gestures invitingly toward Lopāmudrā, indicating she may speak freely; the hermitage feels protective and luminous.

Characters & Entities

• Agastya
• Lopāmudrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A teacher encourages sincere inquiry; truth-seeking speech, offered respectfully, is aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it introduces the doctrinal clarification to follow.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse centers on permission, truth, and reassurance in dialogue.