Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

त्वत्त्यक्तमेतदमले हरते हरोपि त्वं पासि हंसि विदधासि परावरासि । ईड्यो बभूव हरिरप्यमले त्वदाप्त्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

Transliteration

tvattyaktametadamale harate haropi tvaṃ pāsi haṃsi vidadhāsi parāvarāsi | īḍyo babhūva harirapyamale tvadāptyā lakṣmi prasīda satataṃ namatāṃ śaraṇye

Translation

Ôi Đấng thanh tịnh vô cấu—điều gì Ngài rời bỏ, ngay cả Hara (Śiva) cũng gạt bỏ. Ngài che chở, Ngài thu hồi, Ngài ban phát; Ngài là cả thượng và hạ, mọi cảnh giới tồn tại. Ôi Lakṣmī tinh khiết, nhờ đạt được Ngài mà cả Hari (Viṣṇu) cũng trở nên đáng tôn thờ. Ôi Lakṣmī, xin luôn đoái thương—nơi nương tựa của kẻ cúi đầu đảnh lễ.

Word by Word

• tvat: from you
• tvat: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, पञ्चमी (Ablative)

• tyaktam: abandoned, left
• tyaktam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: tyaj (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; √त्यज्

• etat: this
• etat: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया

• amale: O spotless one
• amale: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: amala (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)

• harate: takes away
• harate: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: hṛ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; √हृ

• haraḥ: Hara (Śiva)
• haraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); ‘शिव’

• api: even
• api: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: निपात (particle: even/also)

• tvam: you
• tvam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• pāsi: protect
• pāsi: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pā (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; √पा (पालने/रक्षणे)

• haṃsi: destroy
• haṃsi: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: han (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; √हन्

• vidadhāsi: arrange, bestow
• vidadhāsi: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhā (धातु) उपसर्ग-वि
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; वि-√धा

• parāvarāsi: you are (both) higher and lower / all-encompassing
• parāvarāsi: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: para (प्रातिपदिक) + avara (प्रातिपदिक) + as (धातु)
• Form: परावर (द्वन्द्व-समाहारार्थे) + असि; लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘परावर’ = उच्च-नीच/श्रेष्ठ-अधम

• īḍyaḥ: worthy of praise
• īḍyaḥ: Pratipādya (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: īḍya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); विशेषणम्

• babhūva: became
• babhūva: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; √भू

• hariḥ: Hari (Viṣṇu)
• hariḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hari (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); ‘विष्णु’

• api: also
• api: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• amale: O spotless one
• amale: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: amala (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)

• tvat-āptyā: by attaining you
• tvat-āptyā: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: tvat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āpti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, तृतीया (Instrumental); त्वदाप्त्या = त्वत्-आप्त्या

• lakṣmi: O Lakṣmī
• lakṣmi: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)

• prasīda: be gracious
• prasīda: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sad (धातु) उपसर्ग-प्र
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन

• satataṃ: always
• satataṃ: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: satatam (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• namatām: of those who bow
• namatām: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: nam (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त; षष्ठी बहुवचन (Genitive plural)

• śaraṇye: O refuge-giver
• śaraṇye: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śaraṇya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सम्बोधन (Vocative)

Speaker

Agastya (stuti, contextually in Kāśīkhaṇḍa narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī as spotless śakti at center; to one side Śiva (Hara) removing impurities/obstacles that she has abandoned; to the other Viṣṇu (Hari) receiving her and becoming 'īḍya' (worthy of worship).

Characters & Entities

• Lakṣmī
• Śiva (Hara)
• Viṣṇu (Hari)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fortune and auspiciousness are governed by divine grace; cultivating devotion and purity is implied as the way to remain under Lakṣmī’s favor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The praise is situated in Kāśīkhaṇḍa (Kāśī), where devotion is presented as especially fruitful in the sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the refrain emphasizes bowing (namana) and seeking refuge (śaraṇa) in Lakṣmī.