Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्

Transliteration

itthaṃ suniścitya munirmahātmā kṣetraprabhāvaṃ śrutitaḥ purāṇāt | śrīviśvanāthena samaṃ na liṃgaṃ purī na kāśī sadṛśī trikoṭyām

Translation

Như vậy, sau khi xác quyết vững chắc dựa vào Purāṇa và chứng ngôn của śruti, vị hiền triết đại hồn đã hiểu rõ vinh quang của thánh địa Kāśī: trong ba koṭi tīrtha không có liṅga nào sánh bằng Śrī Viśvanātha, và không có thành nào sánh với Kāśī.

Word by Word

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• सुनिश्चित्य: having ascertained well
• सुनिश्चित्य: Kriyā (अनुबन्ध/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि√चित् (धातु) + सु- (उपसर्ग/उपपद)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकाले कृत्य (having ascertained); अव्ययभाव

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• महात्मा: the great-souled one
• महात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; मुनिः इति पदस्य विशेषणरूपेण (appositional epithet)

• क्षेत्रप्रभावम्: the power/glory of the sacred field
• क्षेत्रप्रभावम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षेत्रस्य प्रभावः)

• श्रुतितः: from hearing, as per tradition
• श्रुतितः: Hetu/Pramāṇa (हेतु/प्रमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘श्रुतितः’ = श्रुतेः/श्रुत्या आधारात् (from hearing/according to what is heard)

• पुराणात्: from the Purāṇa
• पुराणात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/Ablative); एकवचन

• श्रीविश्वनाथेन: with Śrī Viśvanātha
• श्रीविश्वनाथेन: Sahakāraka/Instrument (सह/करण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + विश्वनाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् विश्वनाथः)

• समम्: equal, on a par
• समम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
• Form: अव्यय; तुल्यतावाचक (adverb of equality)

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• लिङ्गम्: a liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• पुरी: a city
• पुरी: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation particle)

• काशी: Kāśī
• काशी: Karta/Predicate-noun (विधेय)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• सदृशी: similar, comparable
• सदृशी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन; विशेषण (qualifying काशी)

• त्रिकोट्याम्: in three crores (of places)
• त्रिकोट्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रिकोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः कोटयः)

Speaker

Skanda (narrative voice, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī) – Śrī Viśvanātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of the Kāśīkhaṇḍa discourse (traditionally sages/śaunaka-type assembly)

Visual Art Cues

Scene: A great sage, having heard purāṇic testimony, stands in reverent contemplation before the luminous Viśvanātha liṅga; behind him the sacred cityscape of Kāśī with ghāṭas and temple spires, suggesting ‘no equal among trikoṭi tīrthas’.

Characters & Entities

• Kāśī
• Śrī Viśvanātha
• Liṅga
• Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural discernment leads to reverence: Kāśī and Śrī Viśvanātha are praised as unmatched loci of Śiva’s grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as the supreme kṣetra, centered on the liṅga of Śrī Viśvanātha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse functions as a mahātmya-statement establishing Kāśī’s preeminence.