Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

मूलर्क्षप्रथमेपादे तथा केंद्रे बृहस्पतौ । ववृधे सा गृहे पित्रोः शुक्ले पक्षे यथा शशी

Transliteration

mūlarkṣaprathamepāde tathā keṃdre bṛhaspatau | vavṛdhe sā gṛhe pitroḥ śukle pakṣe yathā śaśī

Translation

Với Mūla-nakṣatra ở phần tư thứ nhất và sao Bṛhaspati (Mộc tinh) an vị nơi trung cung cát tường, nàng lớn lên trong nhà song thân như vầng trăng dần tròn trong nửa tháng sáng.

Word by Word

• मूल-ऋक्ष-प्रथमे-पादे: in the first quarter of the Mūla nakṣatra
• मूल-ऋक्ष-प्रथमे-पादे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक) + ऋक्ष (प्रातिपदिक) + प्रथम (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (मूलऋक्षस्य प्रथमे पादे)

• तथा: and likewise
• तथा: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थक-अव्यय (correlative adverb: ‘also/and likewise’)

• केन्द्रे: in the kendra (angular house)
• केन्द्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: केन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• बृहस्पतौ: when Jupiter (Bṛhaspati) was (placed)
• बृहस्पतौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• ववृधे: grew, prospered
• ववृधे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पित्रोः: of (her) parents
• पित्रोः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), द्विवचन

• शुक्ले: bright (waxing)
• शुक्ले: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पक्षे)

• पक्षे: in the fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक (comparative/correlative: ‘as’)

• शशी: the moon
• शशी: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: शशिन्/शशी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic scene: the maiden’s childhood growth shown under a bright waxing moon; a subtle zodiacal band with Mūla nakṣatra and benevolent Jupiter placed centrally, suggesting auspicious fate.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Mūla (Nakṣatra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prosperity is portrayed as both providential (cosmic order) and nurtured through a stable, dharmic household.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of the Kāśīkhaṇḍa’s broader sacred narrative context of Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse uses astrological and poetic imagery rather than prescribing a ritual.