Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

Devanagari script

श्रीदेव्युवाच । सर्वसृष्टिकृतां कर्तः सर्वज्ञप्रणतार्तिहन् । सुलक्षणा शुभाचारा सखी मेस्तु शुभोद्यमा

Transliteration

śrīdevyuvāca | sarvasṛṣṭikṛtāṃ kartaḥ sarvajñapraṇatārtihan | sulakṣaṇā śubhācārā sakhī mestu śubhodyamā

Translation

Śrī Devī thưa rằng: Ôi Đấng Tạo Hóa của muôn loài, ôi Chúa Tể Toàn Tri, Đấng xóa tan khổ não của người cúi đầu quy kính Ngài—xin cho con có một người bạn đồng hành tướng hảo, đức hạnh, hạnh kiểm thanh lương, luôn siêng năng trong mọi việc cát tường.

Word by Word

• श्रीदेवी: the revered Goddess (Śrī Devī)
• श्रीदेवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीदेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः श्री + देवी (कर्मधारय)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्व: of all
• सर्व: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; (समासपूर्वपद)

• सृष्टि: creation
• सृष्टि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; (समासपूर्वपद)

• कृताम्: made/created (ones)
• कृताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• कर्तः: O maker/creator
• कर्तः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (कृ धातोः तृच्-प्रत्ययान्त; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तृच्-प्रत्यय (agent noun)

• सर्वज्ञ: all-knowing
• सर्वज्ञ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः सर्व + ज्ञ (कर्मधारय) (समासपूर्वपद)

• प्रणत: of the bowed/devotees
• प्रणत: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रणत (प्र-नम् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; क्त-प्रत्यय; (समासपूर्वपद)

• आर्ति: distress
• आर्ति: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; (समासपूर्वपद)

• हन्: destroyer (slayer)
• हन्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: हन् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; (समासान्त) हन्-प्रातिपदिक (घ्न/हन् अर्थे ‘slayer’)

• सुलक्षणा: well-marked/auspiciously featured
• सुलक्षणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः सु + लक्षण (कर्मधारय)

• शुभाचारा: of good conduct
• शुभाचारा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + आचार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः शुभस्य आचारः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• सखी: friend
• सखी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मे: my/of me
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• अस्तु: may (she) be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/विधिलिङ्-सदृश आदेश), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शुभोद्यमा: having auspicious initiative/effort
• शुभोद्यमा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ + उद्यम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः शुभः उद्यमः यस्याः (कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव)

Speaker

Śrī Devī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (addressed as creator and omniscient lord)

Visual Art Cues

Scene: Śrī Devī, in reverent posture, offers a hymn-like petition to the omniscient creator-lord, seeking a virtuous companion; the ambience suggests Kāśī’s sanctity—ghāṭas, lamps, and a subtle liṅga presence.

Characters & Entities

• Śrī Devī
• Creator Lord (Śiva implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approach the Lord with humility and seek virtues—good conduct, auspicious qualities, and right effort—as divine blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśīkhaṇḍa context, framing devotion and boons within the sacred field of Kāśī, though this line itself is a prayer rather than a site-description.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; it is a devotional petition (stuti/prārthanā).