Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2

Devanagari script

स्कंद उवाच । मंदरं गतवान्देवो ब्रह्मणो वाक्य गौरवात् । तपसा तस्य संतुष्टो मंदरस्यैव भूभृतः

Transliteration

skaṃda uvāca | maṃdaraṃ gatavāndevo brahmaṇo vākya gauravāt | tapasā tasya saṃtuṣṭo maṃdarasyaiva bhūbhṛtaḥ

Translation

Skanda nói: Vì tôn trọng lời truyền của Phạm Thiên (Brahmā), Đức Chúa đã đến Mandara. Nhờ công phu khổ hạnh của Ngài, chính núi Mandara cũng hoan hỷ và mãn nguyện.

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• मन्दरम्: Mandara
• मन्दरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• गतवान्: having gone
• गतवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गतवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्तवत्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifying देवः

• देवः: the god (Lord)
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वाक्य: word/command
• वाक्य: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; in compound with गौरवात् (sense: ‘due to the weight of the word’)

• गौरवात्: out of respect/weight (of authority)
• गौरवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गौरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; ablative of cause

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental

• तस्य: of him/of that (one)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• सन्तुष्टः: satisfied/pleased
• सन्तुष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + तुष् (धातु) → सन्तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifying भूभृतः

• मन्दरस्य: of Mandara
• मन्दरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• भूभृतः: the mountain-bearer (mountain)
• भूभृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूभृत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘mountain’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mandara (as Śiva’s tapas-sthala in this episode)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (and assembled listeners)

Visual Art Cues

Scene: Skanda narrates: Śiva arrives at Mandara, adopts an austere posture (yoga/tapas) on a rocky ledge; the mountain is personified—its spirit or deity bows, showing satisfaction.

Characters & Entities

• Skanda
• Śiva (Deva/Īśa)
• Brahmā
• Mandara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the Lord’s movements in sacred geography follow dharma and divine order; tapas sanctifies even mountains and places.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mandara mountain as a sacred setting, within the broader Kāśī narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is referenced as the sanctifying spiritual practice, though no specific vow is detailed.