Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

अस्मत्कुले मूलभूतो भास्करो मान्य एव नः । स तिष्ठतु सुखेनात्र यातायातं करोतु च

Transliteration

asmatkule mūlabhūto bhāskaro mānya eva naḥ | sa tiṣṭhatu sukhenātra yātāyātaṃ karotu ca

Translation

Bhāskara là gốc rễ của dòng tộc chúng ta, thật đáng được tôn kính. Nguyện người an trú nơi đây trong an lạc, và được tự do đi lại thong dong.

Word by Word

• अस्मत्-कुले: in our family
• अस्मत्-कुले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्माकं कुलम् इति)

• मूल-भूतः: being the root/origin
• मूल-भूतः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूल (प्रातिपदिक) + भू (धातु) → भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भूत = भू-धातोः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• भास्करः: Bhāskara (the Sun / a person named Bhāskara)
• भास्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मान्यः: worthy of honor
• मान्यः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphatic)

• नः: of us/our
• नः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम-रूप (enclitic)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तिष्ठतु: let (him) stay
• तिष्ठतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन

• सुखेन: comfortably/with ease
• सुखेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण-भावे

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• यातायातम्: going and coming; travel
• यातायातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात (√या, कृदन्त) + आयात (√या, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (यातं च आयातं च)

• करोतु: let (him) do
• करोतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

Speaker

King (within Skanda’s narration; inferred from immediate royal context of Adhyāya 43)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dignified assembly in Kāśī where a respected figure named Bhāskara is publicly honored; a gesture of granting residence and free passage is proclaimed, with attendants indicating open gates/roads of the sacred city.

Characters & Entities

• King
• Bhāskara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the worthy and ensuring their safety and freedom is presented as righteous kingship aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Kāśī; this verse emphasizes dharmic hospitality rather than a named pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it implies dharmic patronage and protection.