Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

Devanagari script

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथामिमाम् । तत्याज च यथा स्थाणुः काशीं विध्युपरोधतः

Transliteration

skaṃda uvāca | mitrāvaruṇasaṃbhūta kathayāmi kathāmimām | tatyāja ca yathā sthāṇuḥ kāśīṃ vidhyuparodhataḥ

Translation

Skanda nói: Hỡi người con sinh từ Mitra và Varuṇa, ta sẽ kể cho ông câu chuyện này—Sthāṇu (Śiva) đã ‘rời’ Kāśī thế nào vì sự ngăn trở do núi Vindhya gây nên.

Word by Word

• स्कंदः: Skanda
• स्कंदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कंद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मित्रावरुणसंभूत: O one born of Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणसंभूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मित्र + वरुण + संभूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः—‘मित्रावरुणयोः संभूतः’ (born of Mitra and Varuṇa)

• कथयामि: I narrate / will tell
• कथयामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिच्)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: कथय् (कथ् + णिच्)—‘कथने’

• कथाम्: the story
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कथाम्’ इति विशेषण

• तत्याज: abandoned
• तत्याज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparative/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकार-अव्यय (as/just as)

• स्थाणुः: Sthāṇu (Śiva)
• स्थाणुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शिवः’

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विध्युपरोधतः: due to Brahmā’s obstruction
• विध्युपरोधतः: Hetu/Apadana (Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: विधि + उपरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/हेतु), एकवचन; तत्पुरुषः—‘विधेः उपरोधः’ (obstruction by Brahmā); अव्ययीभाववत्—‘उपरोधतः’ = ‘उपरोधकारणात्’

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta) in relation to Vindhya episode

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Mitra-Varuṇa-sambhūta)

Visual Art Cues

Scene: Skanda begins the tale, addressing Agastya as ‘Mitra-Varuṇa-born’. In the background, the Vindhya looms, swelling like a wall, symbolizing obstruction; Kāśī’s luminous presence remains implied as unextinguished.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya (Mitrāvaruṇasaṃbhūta)
• Śiva (Sthāṇu)
• Kāśī
• Vindhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred-history narratives explain cosmic events while intensifying devotion to Kāśī as Śiva’s special domain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, presented within a mythic account involving Śiva and the Vindhya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition introducing the Vindhya-related episode.