Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

मासि मासि यदाप्येत व्रताच्चांद्रायणात्फलम् । अन्यत्र तदिहाप्येत भूतायां नक्तभोजनात्

Transliteration

māsi māsi yadāpyeta vratāccāṃdrāyaṇātphalam | anyatra tadihāpyeta bhūtāyāṃ naktabhojanāt

Translation

Phước quả mà ở nơi khác, tháng này qua tháng khác, đạt được nhờ trì giới Cāndrāyaṇa—thì tại đây, trong tháng Bhūtā (Bhādrapada), chỉ cần thọ thực ban đêm cũng được phước ấy.

Word by Word

• मासि: in a month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• मासि: month by month
• मासि: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति (each month)

• यदा: when
• यदा: Sambandha (Temporal connector/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अपि-भाव (even/also)

• एत: may come/occur
• एत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) → एत् (लोट्/विधिलिङ्-आदेशरूप; here as optative base)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; √इ (to go/come)

• व्रतात्: from a vow
• व्रतात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• चन्द्रायणात्: from the Cāndrāyaṇa rite
• चन्द्रायणात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रायण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: देश/प्रकरणवाचक अव्यय (elsewhere)

• तत्: that (same)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशार्थ

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (here)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अपि-भाव (also/even)

• एत: may come/occur
• एत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) → एत्
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• भूतायाम्: when (night) has come
• भूतायाम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘(रात्रिः) भूतायाम्’ = when night has come

• नक्तभोजनात्: from eating at night
• नक्तभोजनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: नक्त + भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—नक्तं भोजनम् (सप्तमी/अव्ययीभाव-भावार्थे; here treated as तत्पुरुष)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta) in Bhādrapada (Bhūtā-māsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night in Kāśī: lamps along ghāṭas, a devotee takes a simple meal after evening worship; above, a subtle celestial scale motif indicating ‘Cāndrāyaṇa fruit’ attained through naktabhojana in Bhādrapada.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Cāndrāyaṇa-vrata
• Bhūtā (month)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī amplifies spiritual practices: simpler observances there can yield results equal to rigorous vows performed elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is praised as a merit-multiplying kṣetra where vratas become especially efficacious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nakta-bhojana (taking food only at night) during the month called Bhūtā, said to match the fruit of Cāndrāyaṇa performed elsewhere.