Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11
Devanagari script
रूक्षं विवर्णं परुषं खंडितप्रतिबिंबकम् । शूर्पाकारं विशुष्कं च दुःखदौर्भाग्यसूचकम्
Transliteration
rūkṣaṃ vivarṇaṃ paruṣaṃ khaṃḍitapratibiṃbakam | śūrpākāraṃ viśuṣkaṃ ca duḥkhadaurbhāgyasūcakam
Translation
Nhưng lòng bàn chân thô ráp, đổi màu, cứng sượng, có vân nứt gãy vụn, hình như cái nia sảy, và quá khô—được nói là dấu hiệu của sầu khổ và bất hạnh.
Word by Word
रूक्षम्dry/rough
रूक्षम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरूक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
वि-वर्णम्discolored
वि-वर्णम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग-युक्त विशेषण (विवर्ण = discolored)
परुषम्harsh/coarse
परुषम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
खण्डित-प्रतिबिम्बकम्having broken/fragmented reflections (markings)
खण्डित-प्रतिबिम्बकम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखण्डित (कृदन्त/प्रातिपदिक) + प्रतिबिम्बक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (खण्डितं प्रतिबिम्बकं यस्य/यत्) विशेषण
शूर्प-आकारम्shovel/winnowing-fan shaped
शूर्प-आकारम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशूर्प (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (शूर्पस्य आकारः) विशेषण
वि-शुष्कम्very dry
वि-शुष्कम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुष्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग-युक्त विशेषण (viśuṣka = very dry)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
दुःख-दौर्भाग्य-सूचकम्indicating sorrow and misfortune
दुःख-दौर्भाग्य-सूचकम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + दौर्भाग्य (प्रातिपदिक) + सूचक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (दुःखदौर्भाग्यं सूचयति इति) विशेषण
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Contrasting illustration: a dry, rough, discolored sole with broken markings; the teacher gestures to it as a ‘doṣa-lakṣaṇa’, while a compassionate tone is maintained.
Characters & Entities
S
SkandaA
AgastyaK
Kāśī (context)FAQs
The text contrasts harmony with imbalance—coarseness and dryness symbolize hardship, urging discernment and caution in traditional interpretation.
None; this is a diagnostic/interpretive verse within the Kāśī-khaṇḍa.
None.