Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

ब्रह्मचारि समाचार इति ते समुदी रितः । घटोद्भव प्रसंगेन स्त्रीलक्षणमथ ब्रुवे

Transliteration

brahmacāri samācāra iti te samudī ritaḥ | ghaṭodbhava prasaṃgena strīlakṣaṇamatha bruve

Translation

Như vậy, hạnh kiểm của người phạm hạnh (brahmacārin) đã được giảng cho ông. Nay, hỡi Ghaṭodbhava (Agastya), trong cùng mạch ấy ta sẽ nói về các đặc tướng của nữ nhân.

Word by Word

• ब्रह्मचारि: O brahmacārin (celibate student)
• ब्रह्मचारि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• समाचारः: conduct, proper practice
• समाचारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समाचार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Vacana-paryavasana (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक-निदर्शक (quotative particle)

• ते: to you / for you
• ते: Sampradana/Sambandha (Recipient/Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी?—अत्र षष्ठी-एकवचनस्य रूपम् (Genitive singular) ‘तव/ते’; सम्बन्धे (to you/for you)

• सम्: completely (prefix)
• सम्: Upasarga (Preverb/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: उपसर्ग (preverb)

• उदीरितः: has been declared
• उदीरितः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद् + ईर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गयुक्तः (सम्+उद्); कर्मणि प्रयोगे ‘has been stated’

• घटोद्भव: O Pot-born one (Agastya)
• घटोद्भव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: घट + उद्भव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (घटात् उद्भवः)

• प्रसंगेन: by occasion, in connection
• प्रसंगेन: Karana/Hetu (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: प्रसंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; निमित्ते (by occasion of)

• स्त्रीलक्षणम्: the characteristics of a woman
• स्त्रीलक्षणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री + लक्षण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रियाः लक्षणम्)

• अथ: now, then
• अथ: Krama (Sequence/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; आरम्भ/अनन्तर (now/then)

• ब्रुवे: I speak, I shall tell
• ब्रुवे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष (1st), एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Ghaṭodbhava)

Visual Art Cues

Scene: A narrative hinge: Skanda pauses after explaining brahmacārin conduct, then turns to Agastya with a gesture indicating a new topic; manuscripts and a water-pot (Agastya’s kamaṇḍalu) signal scholastic continuity.

Characters & Entities

• Agastya (Ghaṭodbhava)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma teaching is systematic: discipline in student life is followed by guidance for household life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The discourse belongs to Kāśīkhaṇḍa (Kāśī), but the verse itself is a narrative transition without tirtha description.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; it introduces the next topic—criteria/marks relevant to marriage and household dharma.