Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

रणे पणीकृतप्राणो विद्याधरसुतोपि सः । अंते प्रियां स्मरन्प्राप जनुर्मलयकेतुतः

Transliteration

raṇe paṇīkṛtaprāṇo vidyādharasutopi saḥ | aṃte priyāṃ smaranprāpa janurmalayaketutaḥ

Translation

Dẫu là con của Vidyādhara, đã đem chính mạng sống làm vật cược nơi chiến trận, nhưng đến cuối cùng—nhớ tưởng người yêu—chàng được thọ sinh nhờ Malayaketu.

Word by Word

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• पणी-कृत-प्राणः: having staked his life
• पणी-कृत-प्राणः: Karta (Subject qualifier/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पणि-कृत-प्राण (प्रातिपदिक; पणि + कृत (√कृ) + प्राण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्राणाः पणीकृताः यस्य)

• विद्याधर-सुतः: the son of a Vidyādhara
• विद्याधर-सुतः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्याधर-सुत (प्रातिपदिक; विद्याधर + सुत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विद्याधरस्य सुतः)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: also/even)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• प्रियाम्: (his) beloved
• प्रियाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• स्मरन्: remembering
• स्मरन्: Karta (Concurrent action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपद-भावः

• प्राप: attained, obtained
• प्राप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• जनुः: birth
• जनुः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्/जनु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘जन्म’ अर्थे

• मलयकेतुतः: from Malayaketu
• मलयकेतुतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मलयकेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly framed as Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial youth (Vidyādhara’s son) fights fiercely, life staked; as he falls, his gaze softens in remembrance of his beloved; the scene transitions to a royal household where a child is born in Malayaketu’s lineage.

Characters & Entities

• Vidyādhara
• Malayaketu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

End-of-life remembrance channels the next birth; clinging to worldly love perpetuates saṃsāra, while divine remembrance leads beyond it.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kāśīkhaṇḍa (Kāśī) overall, but this verse does not name a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.