Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92
अहो लोकः शोकं किमिह सहते हंतहतधीर्विपद्भारैः सारैर्नियतनिधनैर्ध्वसित धनैः । क्षितौ सत्यां काश्यां कथयति शिवो यत्र निधने श्रुतौ किंचिद्भूयः प्रविशति न येनोदरदरीम्
aho lokaḥ śokaṃ kimiha sahate haṃtahatadhīrvipadbhāraiḥ sārairniyatanidhanairdhvasita dhanaiḥ | kṣitau satyāṃ kāśyāṃ kathayati śivo yatra nidhane śrutau kiṃcidbhūyaḥ praviśati na yenodaradarīm
Than ôi, sao thế gian còn chịu sầu khổ nơi đây—trí hiểu bị đánh gục, bị nghiền nát bởi gánh nặng tai ương, và bởi của cải chỉ là “tinh chất” của hoại diệt, tất phải mất và chóng tan! Khi trên mặt đất có Kāśī chân thật—nơi vào lúc lâm chung, chính Śiva nói vào tai—nghe lời ấy rồi thì không còn bước vào khe hở của bào thai nữa (tức không trở lại luân hồi).
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)
Tirtha: Kāśī / Avimukta (taraka-upadeśa tradition)
Type: kshetra
Listener: Sages / devotees seeking the secret of non-rebirth
Scene: A dying devotee in Kāśī lies near a sacred spot; Śiva leans close and whispers the taraka teaching into the ear; behind, the womb-cleft imagery is shown as a dark chasm closing, while light opens upward toward liberation; worldly wealth appears as crumbling heaps.
FAQs
Worldly wealth and security are inherently fragile, so one should seek the highest refuge—liberation—by turning to Kāśī, where Śiva grants saving instruction at life’s end.
Kāśī (Vārāṇasī), celebrated as a mokṣa-kṣetra where Śiva personally guides the departing soul.
No explicit ritual (snāna, dāna, japa) is prescribed in this verse; it emphasizes the salvific grace of dying in Kāśī and hearing Śiva’s instruction at the final moment.