Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

Devanagari script

वाराणसी परिसरे तनुमिष्टदात्रीं धर्मार्थकामनिलयामहहाविसृज्य । इष्टं पदं किमपि हृष्टतरोभिलष्य लाभोस्तुमूलमपि नो यदवाप शून्यम्

Transliteration

vārāṇasī parisare tanumiṣṭadātrīṃ dharmārthakāmanilayāmahahāvisṛjya | iṣṭaṃ padaṃ kimapi hṛṣṭatarobhilaṣya lābhostumūlamapi no yadavāpa śūnyam

Translation

Than ôi—xả thân trong vùng Vārāṇasī, đấng ban điều ước, nơi nương tựa của dharma, artha và kāma—con người hân hoan khát vọng một cảnh giới tối thượng yêu dấu nào đó. Nguyện có được thành tựu; vì nơi đây, ngay đến gốc rễ của điều ấy cũng chẳng hư không—ắt hẳn đạt được.

Word by Word

• vārāṇasī: in Vārāṇasī
• vārāṇasī: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: vārāṇasī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (contextual; with parisare), एकवचन (अर्थतः: वाराणस्याम्)

• parisare: in the vicinity
• parisare: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: parisara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• tanum: body
• tanum: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tanū (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• iṣṭa-dātrīm: granting desired (boons)
• iṣṭa-dātrīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: iṣṭa (प्रातिपदिक) + dātṛ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (इष्टं ददाति इति); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (tanum इत्यस्य विशेषणम्)

• dharma-artha-kāma-nilayām: abode of dharma, artha, and kāma
• dharma-artha-kāma-nilayām: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: dharma (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + nilaya (प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-द्वन्द्वपूर्वक तत्पुरुषभाव (धर्मार्थकामानां निलयः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (tanum इत्यस्य विशेषणम्)

• ahaha: alas!/ah!
• ahaha: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ahaha (अव्यय)
• Form: अव्यय (विस्मय/शोकादि-उद्गार interjection)

• visṛjya: having abandoned
• visṛjya: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: sṛj (धातु) उपसर्ग-वि + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)

• iṣṭam: desired
• iṣṭam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: iṣṭa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (padam इत्यस्य विशेषणम्)

• padam: state/abode
• padam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: pada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• kim: what?/some
• kim: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रश्नार्थक (interrogative particle)

• api: some
• api: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (अपि = even/also; here with kimapi = some)

• hṛṣṭataraḥ: more delighted
• hṛṣṭataraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: hṛṣṭa (प्रातिपदिक) + tara (तर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative)

• abhilaṣya: having desired
• abhilaṣya: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: laṣ (धातु) उपसर्ग-अभि + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)

• lābhaḥ: gain
• lābhaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: lābha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• tu: but
• tu: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/contrast)

• mūlam: root/basis
• mūlam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mūla (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (lābhaḥ इत्यस्य विशेषणार्थे/उपमानार्थे)

• api: even
• api: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (अपि = even)

• na: not
• na: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• yat: which/that
• yat: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• avāpa: obtained
• avāpa: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: āp (धातु) उपसर्ग-अव + लिट्
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• śūnyam: emptiness/nothing
• śūnyam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: śūnya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अवाप इत्यस्य कर्म)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A devotee, having renounced the body in Kāśī, is shown moving beyond symbols of dharma (scripture), artha (coins), and kāma (garlands) toward a radiant, serene ‘iṣṭa pada’; the city’s ghāṭas glow behind as assurance of attainment.

Characters & Entities

• Vārāṇasī
• dharma
• artha
• kāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is celebrated as a sure ground of attainment—supporting worldly puruṣārthas and pointing beyond them to a cherished highest state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī (Kāśī), especially its parisara (sacred precincts) as a giver of desired fruits and higher realization.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse centers on the consequence of relinquishing the body in Vārāṇasī and the certainty of attainment.