Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

विपत्तिं विपुलां चापि संपत्तिमतिभंगुराम् । अक्षया मुक्तिरेकास्तु विपाकस्तस्य कर्मणः

Transliteration

vipattiṃ vipulāṃ cāpi saṃpattimatibhaṃgurām | akṣayā muktirekāstu vipākastasya karmaṇaḥ

Translation

Dẫu tai ương lớn ập đến, hay phú quý hiện ra—vốn vô cùng mong manh—thì quả báo bền vững duy nhất của hạnh nghiệp thiêng ấy chính là giải thoát bất hoại.

Word by Word

• विपत्तिम्: misfortune
• विपत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विपत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विपुलाम्: great; abundant
• विपुलाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (particle: also/even)

• सम्पत्तिम्: prosperity; success
• सम्पत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्पत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अति-भङ्गुराम्: very fragile; highly perishable
• अति-भङ्गुराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (अव्यय/उपसर्ग) + भङ्गुर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अत्यन्तं भङ्गुरा)

• अक्षया: imperishable
• अक्षया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मुक्तिः: liberation
• मुक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एका: alone; only
• एका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तु: but
• तु: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थ (particle: but)

• विपाकः: result; fruition
• विपाकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विपाक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of that (person/act)
• तस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कर्मणः: of the deed
• कर्मणः: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage audience within Kāśī-māhātmya frame

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim stands on a Kāśī ghāṭ witnessing alternating scenes of loss and gain around him, yet his gaze rests on a Śiva shrine, symbolizing that only mukti is enduring.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly gain and loss are unstable; the highest and lasting outcome of dharma in Kāśī is akṣaya-mukti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, praised as a kṣetra where the ripened fruit of merit culminates in liberation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is specified here; the verse emphasizes the ultimate fruit (mokṣa) of meritorious action performed in the sacred field.