Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

Devanagari script

अस्मिंस्तीर्थवरे शंभो मणिश्रव णभूषणे । संध्यां स्नानं जपं होमं वेदाध्ययनमुत्तमम् । तर्पण पिंडदानं च देवतानां च पूजनम्

Transliteration

asmiṃstīrthavare śaṃbho maṇiśrava ṇabhūṣaṇe | saṃdhyāṃ snānaṃ japaṃ homaṃ vedādhyayanamuttamam | tarpaṇa piṃḍadānaṃ ca devatānāṃ ca pūjanam

Translation

Hỡi Śambhu, tại thánh địa tīrtha tối thắng này, ở nơi gọi là Maṇiśravaṇa-bhūṣaṇa—hãy cử hành nghi lễ sandhyā, tắm gội, trì tụng japa, tế hỏa homa, học tụng Veda thù thắng, làm tarpaṇa, dâng piṇḍa, và thờ phụng chư thiên.

Word by Word

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), सप्तमी (7th case/locative), एकवचनम् (singular)

• तीर्थवरे: in the best sacred place
• तीर्थवरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + वर (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), सप्तमी (7th case/locative), एकवचनम् (singular); कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: वरं तीर्थम् (in the excellent tīrtha)

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), संबोधन (8th case/vocative), एकवचनम् (singular)

• मणिश्रवणभूषणे: O ornamented with jeweled earrings
• मणिश्रवणभूषणे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मणि + श्रवण + भूषण (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), संबोधन (8th case/vocative), एकवचनम् (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: मणिश्रवणयोः भूषणः (one who is an ornament of jeweled earrings)

• संध्याम्: twilight worship (sandhyā)
• संध्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम् (feminine), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

• जपम्: recitation
• जपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

• होमम्: fire-offering
• होमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: होम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम् (masculine), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

• वेदाध्ययनम्: study of the Vedas
• वेदाध्ययनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद + अध्ययन (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: वेदानाम् अध्ययनम् (study of the Vedas)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular); विशेषणम्

• तर्पणम्: libation/oblations (tarpana)
• तर्पणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

• पिण्डदानम्: offering of piṇḍas
• पिण्डदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड + दान (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः: पिण्डस्य दानम् (offering of rice-balls)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात (and)

• देवतानाम्: of the deities
• देवतानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम् (feminine), षष्ठी (6th case/genitive), बहुवचनम् (plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात (and)

• पूजनम्: worship
• पूजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम् (neuter), द्वितीया (2nd case), एकवचनम् (singular)

Speaker

Viṣṇu (continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇiśravaṇa-bhūṣaṇa

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Kāśīkhaṇḍa audience (sages/pilgrims-instruction context)

Visual Art Cues

Scene: A ritual-rich scene at a Kāśī tīrtha: priests and pilgrims perform sandhyā by the river, some bathing, others chanting japa, a small homa fire, a scholar reciting Veda, and families offering tarpaṇa and piṇḍas; nearby, devatā shrines receive flowers and lamps.

Characters & Entities

• Śiva (Śambhu)
• Maṇiśravaṇa-bhūṣaṇa
• deities (devatāḥ)
• pitṛ rites (tarpaṇa, piṇḍa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s tīrthas sanctify daily dharma—worship, study, and offerings become especially potent when done in sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

An eminent Kāśī tīrtha associated with the epithet Maṇiśravaṇa-bhūṣaṇa, within the Māṇikarṇikā-centered narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sandhyā, snāna, japa, homa, Veda-adhyayana, tarpaṇa, piṇḍa-dāna, and devatā-pūjā.