Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

यथा तेनाखिलं ह्येतत्पार्वतीपतिसात्कृतम । इदं चराचरं सर्वं दृश्यादृश्यमरूपिणा

Transliteration

yathā tenākhilaṃ hyetatpārvatīpatisātkṛtama | idaṃ carācaraṃ sarvaṃ dṛśyādṛśyamarūpiṇā

Translation

Như vậy, Chúa tể—phu quân của Pārvatī—đã khiến tất cả điều này, tức toàn thể vũ trụ, trở thành của Ngài. Bởi Đấng Vô Tướng, mọi loài động và bất động, hữu hình và vô hình, đều được nhiếp phục vào Ngài.

Word by Word

• यथा: as; just as
• यथा: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचकः (comparative/manner adverb)

• तेन: by him/with that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्

• अखिलम्: entire; all
• अखिलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• हि: indeed
• हि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• पार्वतीपति: the husband of Pārvatī (Śiva)
• पार्वतीपति: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा/तृतीया-सम्बन्धे (समासाङ्ग); समासः—तत्पुरुषः (पार्वत्याः पतिः)

• सात्कृतम्: made subject to; brought under control
• सात्कृतम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सात् (अव्यय/उपपद) + कृ (धातु) → सात्कृत (कृदन्त)
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः, passive sense); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘कृतम्’ = ‘made/subjected’

• इदम्: this
• इदम्: Karma/Topic (Object/विषय)
• Type: Noun
• Root: इदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• चराचरम्: the moving and the unmoving (all beings)
• चराचरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्वन्द्वः (चर+अचर); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• दृश्यादृश्यम्: visible and invisible
• दृश्यादृश्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश्य (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अदृश्य (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—द्वन्द्वः (दृश्य+अदृश्य); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• अरूपिणा: by the formless one
• अरूपिणा: Karana (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: अ (नञ्) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचनम्; ‘रूपिन्’ इति इन्-प्रत्ययान्त; करणत्वे प्रयोगः

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (cosmic-kṣetra framing)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija (brāhmaṇa)

Visual Art Cues

Scene: Cosmic panorama: Śiva as an arūpa presence enveloping galaxies, gods, humans, animals, plants, and subtle beings; a faint outline of Śiva and Pārvatī as the sovereign couple, with the universe appearing as a garment or aura around Him.

Characters & Entities

• Śiva
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The universe—visible and invisible—is pervaded and owned by the Formless Lord; nothing lies outside Śiva’s sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Kāśī Khaṇḍa’s praise-context, presenting Kāśī as the ideal place to realize this all-pervading lordship.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a cosmological affirmation intended for contemplation and faith.