Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

Devanagari script

निशम्येति च गीर्वाणाः प्रणीतं ब्रह्मणो वचः । प्रणिपत्य स्वधिष्ण्यानि प्रहृष्टाः परिवव्रजुः

Transliteration

niśamyeti ca gīrvāṇāḥ praṇītaṃ brahmaṇo vacaḥ | praṇipatya svadhiṣṇyāni prahṛṣṭāḥ parivavrajuḥ

Translation

Nghe những lời khéo nói của Phạm Thiên, chư thiên cúi lạy, rồi hoan hỷ trở về các cõi ngự của mình.

Word by Word

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि-√शम्/√शृ (धातु; ‘to hear’) → निशम्य (क्त्वा)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (thus)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• गीर्वाणाः: the gods
• गीर्वाणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गीर्वाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; देव-पर्याय (the gods)

• प्रणीतम्: uttered/declared
• प्रणीतम्: Karman (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-नी (धातु) → प्रणीत (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of ‘वचः’)—‘uttered/declared’

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• वचः: speech/words
• वचः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रणिपत्य: having prostrated
• प्रणिपत्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-नि-√पत् (धातु) → प्रणिपत्य (क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: अव्ययकृदन्त (ल्यप्); पूर्वकालिक क्रिया (having bowed down)

• स्वधिष्ण्यानि: their own abodes
• स्वधिष्ण्यानि: Karman (Goal/object with motion/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व + धिष्ण्य (प्रातिपदिक); स्वधिष्ण्य (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; कर्मधारयः—‘स्वानि धिष्ण्यानि’ (their own abodes/seats)

• प्रहृष्टाः: delighted
• प्रहृष्टाः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√हृष् (धातु) → प्रहृष्ट (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (of ‘गीर्वाणाः’)

• परिवव्रजुः: departed/went around and left
• परिवव्रजुः: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-√व्रज् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Kāśīkhaṇḍa; likely Skanda speaking to Agastya)

Skanda Dialogue

Listener: Audience within Kāśī discourse

Visual Art Cues

Scene: The devas, now delighted, bow to Brahmā and depart to their respective celestial abodes; the assembly hall empties into radiant pathways.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right counsel rooted in dharma restores peace; humility (bowing) follows true understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual setting of Kāśīkhaṇḍa, but the verse itself describes the devas’ departure to their celestial abodes.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the action is reverential bowing (praṇipāta) in response to sacred instruction.