Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

ध्रुव उवाच । जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम् । मा बाल इति मत्वा मामवमंस्थास्तपस्विनि

Transliteration

dhruva uvāca | janayitri sunīte me śṛṇu vākyamanākulam | mā bāla iti matvā māmavamaṃsthāstapasvini

Translation

Dhruva nói: Thưa mẹ Sunīti, hãy nghe những lời của con mà không cần lo lắng. Hỡi người mẹ tu hành, đừng vì nghĩ rằng 'nó chỉ là một đứa trẻ' mà coi thường con.

Word by Word

• ध्रुवः: Dhruva
• ध्रुवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘said’

• जनयित्रि: O mother (begetter)
• जनयित्रि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जनयितृ (प्रातिपदिक; √जन् caus. ‘to beget’ + तृ)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• सुनीते: O Sunīti
• सुनीते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुनीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध) एकवचन; enclitic

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अनाकुलम्: unconfused/calm
• अनाकुलम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनाकुल (प्रातिपदिक; अ- + आकुल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्

• मा: do not
• मा: Sambandha (Prohibition)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive)

• बालः: a child
• बालः: Karma (Object of thought/quoted content)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘child’ (quoted predicate)

• इति: thinking ‘thus’
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• मत्वा: having considered
• मत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: √मन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having thought/considered’

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अवमंस्थाः: despise/insult
• अवमंस्थाः: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√मन्/मन्थ् (धातु; ‘to despise/insult’)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; निषेध ‘मा’ सह: ‘do not despise’

• तपस्विनि: O ascetic lady
• तपस्विनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तपस्विनी (प्रातिपदिक; तपस् + इनि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Dhruva

Skanda Dialogue

Listener: Frame-audience (implicit)

Visual Art Cues

Scene: Dhruva speaks with respectful firmness—palms joined then one hand extended in earnest appeal; Sunīti’s face shows surprise and concern; the child’s aura of tapas begins to appear.

Characters & Entities

• Dhruva
• Sunīti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual determination is not limited by age; sincere resolve deserves to be heard and supported.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; it is part of the Kāśīkhaṇḍa’s narrative teaching section.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; Dhruva appeals for support for a path of tapas.