Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः

Transliteration

yasyāḥ smaraṇamātreṇa gaṃgāsnāna phalaṃ labhet | aṃtaḥpuracarairdvitraiḥ pavitraiḥ sahito vibhuḥ

Translation

Chỉ cần tưởng niệm nàng, liền được phước như tắm sông Gaṅgā. Đấng quyền năng (Vibhu) ấy có vài thị giả thanh tịnh từ nội cung tháp tùng.

Word by Word

• यस्याः: of whom, whose
• यस्याः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• स्मरणमात्रेण: by mere remembrance
• स्मरणमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्मरण-मात्र (प्रातिपदिक) = स्मरण + मात्र (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (स्मरणस्य मात्रम्)

• गङ्गास्नान: of bathing in the Gaṅgā
• गङ्गास्नान: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गङ्गा-स्नान (प्रातिपदिक) = गङ्गा + स्नान (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (सम्बन्धे); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (गङ्गायाः स्नानम्)

• फलम्: fruit, result
• फलम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• अन्तःपुरचरैः: with attendants of the inner palace
• अन्तःपुरचरैः: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: अन्तःपुर-चर (प्रातिपदिक) = अन्तःपुर + चर (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (अन्तःपुरे चरन्ति इति)

• द्वित्रैः: by two or three (persons)
• द्वित्रैः: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: द्वि-त्रि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; द्वन्द्वः (द्वौ च त्रयश्च) ‘two or three’

• पवित्रैः: pure, holy
• पवित्रैः: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (अन्तःपुरचरैः)

• सहितः: accompanied
• सहितः: Karta-anvaya (Predicative)
• Type: Adjective
• Root: सह (अव्यय/उपसर्ग) + इ (धातु) / ‘सहित’ (प्रातिपदिक; क्त)
• Form: क्त (Past Participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘accompanied’

• विभुः: the mighty one, lord
• विभुः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narratorial voice within Skanda’s discourse (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arundhatī-smaraṇa (as an inner tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śivaśarman (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Arundhatī seated in quiet purity, a soft halo; a devotee closes eyes in remembrance, and a translucent vision of the Gaṅgā appears—symbolizing snāna-phala arising inwardly; nearby, a dignified ‘vibhu’ figure moves with a small retinue of pure inner attendants, suggesting protected sanctity and household purity.

Characters & Entities

• Arundhatī (implied by context)
• Gaṅgā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance of a supremely dharmic figure is itself purifying, equated here with Gaṅgā-snāna merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā (as the benchmark of purification), within the Kāśī context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (remembrance) is presented as yielding the fruit of Gaṅgā bathing.