Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

Devanagari script

यत्र चंद्रेश्वरं लिंगं त्वयेदं स्थापितं शशिन् । इदमेव हि तत्पीठमदृश्यमकृतात्मभिः

Transliteration

yatra caṃdreśvaraṃ liṃgaṃ tvayedaṃ sthāpitaṃ śaśin | idameva hi tatpīṭhamadṛśyamakṛtātmabhiḥ

Translation

Hỡi Śaśin (Trăng), nơi ngươi đã an lập liṅga Candreśvara này—chính đó là Pīṭha ấy, vô hình đối với những kẻ tự ngã chưa được tinh luyện.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: सम्बन्ध/देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• चन्द्रेश्वरम्: Candreśvara
• चन्द्रेश्वरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; सर्वनाम

• इदम्: this
• इदम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Karman (Object complement)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (set/established)

• शशिन्: O Moon (Śaśin)
• शशिन्: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: शशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपातः (particle: indeed/only)

• हि: for / indeed
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-निपातः (particle: for/indeed)

• तत्-पीठम्: that sacred seat
• तत्-पीठम्: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; तत्पुरुषः: तस्य पीठम्

• अदृश्यम्: invisible
• अदृश्यम्: Visheshana (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; नञ्-तत्पुरुष/कृदन्त-विशेषणम्: अ-दृश्य (not visible)

• अकृत-आत्मभिः: by the undisciplined (people)
• अकृत-आत्मभिः: Karana (Instrument/agent of perception)
• Type: Noun
• Root: अकृत (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्; बहुव्रीहिः: अकृतात्मानः येषां ते (uncontrolled/undisciplined persons)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara Liṅga as Yogīśvarī Pīṭha marker

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Śaśin (addressed directly) and/or the narrative’s inquirer as overhearer

Visual Art Cues

Scene: The Moon-god (Śaśin) performs liṅga-pratiṣṭhā of Candreśvara in Kāśī; the pīṭha’s subtle radiance is visible only to purified yogins, while ordinary onlookers see merely a quiet shrine.

Characters & Entities

• Candreśvara Liṅga
• Śaśin (Moon)
• Pīṭha
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred realities may be subtle and require inner purification; adhikāra (spiritual fitness) determines what one can truly perceive.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Candreśvara liṅga-site and its associated pīṭha within Kāśī are identified as uniquely powerful and esoterically veiled.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse does not prescribe a new rite; it points to the sanctified location where the Moon established the Candreśvara liṅga and implies purification to perceive the pīṭha.