Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99

Devanagari script

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य मनो निर्वृतिभाग्भवेत् । उद्घाटितं सदैवास्ते स्वर्गद्वारं हि यत्र वै

Transliteration

darśanātsparśanādyasya mano nirvṛtibhāgbhavet | udghāṭitaṃ sadaivāste svargadvāraṃ hi yatra vai

Translation

Nơi linh địa ấy—chỉ cần được thấy và chạm vào, tâm liền an lạc sâu xa—thì cổng trời quả thật luôn mở rộng mãi mãi.

Word by Word

• दर्शनात्: from (the) seeing
• दर्शनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• स्पर्शनात्: from (the) touching
• स्पर्शनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• आदि: etc.
• आदि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
• Form: अव्यय; समुच्चय/सूचक (etc., and so on)

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• मनः: mind
• मनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• निर्वृति: bliss, contentment
• निर्वृति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: निर्वृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-निर्देश (समासाङ्ग/पूर्वपद)

• भाग्: partaking (of)
• भाग्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाग् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (possessing/sharing)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• उद्घाटितम्: opened
• उद्घाटितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्+घाट् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• आस्ते: remains, stands
• आस्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• स्वर्गद्वारम्: the gate of heaven
• स्वर्गद्वारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (svargasya dvāram), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; for/indeed)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• वै: indeed, surely
• वै: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim arriving at Kāśī experiences immediate serenity upon seeing and touching the sacred precinct; a luminous ‘svarga-dvāra’ motif stands open in the background, symbolizing ever-available ascent.

Characters & Entities

• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A truly sacred place is recognized by the inner peace it awakens; such sanctity itself is described as an open ‘gate to heaven’.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Kāśīkhaṇḍa context, the praise is directed to Kāśī and its sanctifying zones/holy presences.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the emphasis is on merit arising from darśana and sparśa (pilgrimage-contact).