Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

कर्कंधु बंधुजीवैश्च पुत्रजीवैर्विराजितम् । सतिंदुकेंगुदीभिश्च करुणैःकरुणालयम्

Transliteration

karkaṃdhu baṃdhujīvaiśca putrajīvairvirājitam | satiṃdukeṃgudībhiśca karuṇaiḥkaruṇālayam

Translation

Nơi ấy rạng rỡ bởi cây karkaṃdhu, bandhu-jīva và putra-jīva; lại có cả tiṃduka và iṅgudī. Quả thật đó là ‘chốn nương của lòng bi mẫn’, được làm dịu và thánh hóa bởi sự phong nhiêu hiền hòa ấy.

Word by Word

• कर्कन्धु: karkandhu (jujube)
• कर्कन्धु: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्कन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सूची-समासवत् नामनिर्देश)

• बन्धुजीवैः: with bandhujīva flowers/plants
• बन्धुजीवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बन्धुजीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पुत्रजीवैः: with putrajīva trees
• पुत्रजीवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुत्रजीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण

• विराजितम्: adorned, splendid
• विराजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-राज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adorned)

• स-तिन्दुक-इङ्गुदीभिः: with tinduka and iṅgudī trees
• स-तिन्दुक-इङ्गुदीभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय ‘with’) + तिन्दुक (प्रातिपदिक) + इङ्गुदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (इङ्गुदी), तृतीया, बहुवचन; करण; द्वन्द्वः (tinduka and iṅgudī) with ‘स-’ = along with

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• करुणैः: with karuṇa trees
• करुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: करुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण; (करुण = a kind of tree/plant; also ‘compassionate’ as adj., but here flora list)

• करुणालयम्: abode of compassion
• करुणालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘करुणालय’ = abode of compassion

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (as Karuṇālaya)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A compassionate sacred landscape: fruiting karkaṃdhu, bandhu-jīva, putra-jīva; tiṃduka and iṅgudī trees; pilgrims and ascetics receiving shade and fruit; the city feels like a benevolent shelter.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Karkaṃdhu
• Bandhujīva
• Putrajīva
• Tiṃduka
• Iṅgudī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is celebrated as karuṇālaya—divine compassion is mirrored in the kṣetra’s nourishing, life-supporting environment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), praised not only for sanctity but for compassionate refuge.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse supports the ethic of compassion associated with living and worshipping in Kāśī.