Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14

Devanagari script

पुन्नागमिव पुन्नागपल्लवैःकरपल्लवैः । कलयंतमिवाऽलोलैर्मल्लिकास्तबकस्तनम्

Transliteration

punnāgamiva punnāgapallavaiḥkarapallavaiḥ | kalayaṃtamivā'lolairmallikāstabakastanam

Translation

Như thể cây punnāga, với những chồi non tựa bàn tay, đang khẽ chạm—không hề rung động—vào những chùm hoa nhài (mallikā) tròn đầy như bầu ngực.

Word by Word

• पुन्नागम्: punnāga tree
• पुन्नागम्: Upamana (Standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: पुन्नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masculine, accusative singular)

• इव: like
• इव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

• पुन्नागपल्लवैः: with punnāga shoots
• पुन्नागपल्लवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुन्नागपल्लव (प्रातिपदिक) = पुन्नाग + पल्लव
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine, instrumental plural); षष्ठी-तत्पुरुष—पुन्नागस्य पल्लवाः

• करपल्लवैः: with hand-shoots (hands like sprouts)
• करपल्लवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: करपल्लव (प्रातिपदिक) = कर + पल्लव
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine, instrumental plural); कर्मधारय—कराः एव पल्लवाः (hands like tender shoots)

• कलयन्तम्: touching/arranging, caressing
• कलयन्तम्: Kriya (Verbal qualifier)
• Type: Verb
• Root: √कल् (धातु)
• Form: कृदन्त—शतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc acc sg)

• इव: as if
• इव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (comparative particle)

• अलोलैः: with unshaking/steady (ones)
• अलोलैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अलोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine, instrumental plural); विशेषणम्

• मल्लिकास्तबकस्तनम्: a breast like a jasmine cluster
• मल्लिकास्तबकस्तनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मल्लिका-स्तबक-स्तन (प्रातिपदिक) = मल्लिका + स्तबक + स्तन
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masculine, accusative singular); समासः—मल्लिकायाः स्तबकः इति षष्ठी-तत्पुरुष + स्तनः (स्तबकवत् स्तनः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A punnāga tree extends tender shoots like hands toward jasmine clusters, as if caressing them; the scene is still, intimate, and fragrant, like a devotional offering enacted by plants.

Characters & Entities

• Kāśī
• punnāga
• mallikā (jasmine)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic māhātmya uses refined imagery to show Kāśī as a realm of auspicious harmony—beauty mirrors sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī’s sacred gardens/vanas within the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.