Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18

Devanagari script

चिरकाले गते सोपि पृथिव्यादिसुतत्त्वकैः । वृक्षमुत्पादयामासायुतशाखामनोरमम्

Transliteration

cirakāle gate sopi pṛthivyādisutattvakaiḥ | vṛkṣamutpādayāmāsāyutaśākhāmanoramam

Translation

Sau một thời gian rất lâu, Ngài cũng nhờ các nguyên lý vi tế bắt đầu từ địa đại mà hóa sinh một cây đẹp đẽ, có đến mười nghìn cành nhánh.

Word by Word

• चिरकाले: after a long time
• चिरकाले: Adhikarana (Locus/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चिरकाल (प्रातिपदिक: चिर + काल)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (locative singular); ‘long time’

• गते: when (it) had passed
• गते: Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √गम् (धातु) + क्त
• Form: कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; locative absolute with चिरकाले

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (pronoun)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• पृथिव्यादि-सुतत्त्वकैः: by the good elements beginning with earth
• पृथिव्यादि-सुतत्त्वकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी + आदि + सु + तत्त्वक (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (instrumental plural); समासार्थ: ‘by the good elements beginning with earth’ (पृथिवी-आदि + सु-तत्त्वक)

• वृक्षम्: a tree
• वृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (accusative singular)

• उत्पादयामास: produced, brought forth
• उत्पादयामास: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत् + √पद्/√पाद्? (धातु ‘उत्पादने’ causative √पद्/√पद् → उत्पादयति)
• Form: लिट्-लकार (परोक्सभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘caused to arise/produced’

• अयुतशाखम्: having ten thousand branches
• अयुतशाखम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयुत + शाख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; द्विगु: अयुत (ten-thousand) + शाख (branches)

• अनोरमम्: (text as given) not charming / (likely) charming
• अनोरमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनोरम (प्रातिपदिक: अ- + नोरम/नोरम?; अर्थतः ‘not delightful’/‘very delightful’ uncertain)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying वृक्षम्; पाठभेद-संदेह: ‘मनोरमम्’ अपेक्षितम्

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vṛkṣa-tīrtha (archetype)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: From subtle elemental essences (earth-water-fire-air-ether as luminous seeds), a magnificent tree sprouts, rapidly unfolding into countless branches across the cosmic expanse.

Characters & Entities

• Śiva
• Tattvas (pṛthivī-ādi)
• Cosmic tree (vṛkṣa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The cosmos arises through ordered principles (tattvas) under divine will; multiplicity emerges from a single source.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is specified in this verse; it continues the cosmogonic preface within the Dharmāraṇya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive cosmology.