Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

शिव उवाच । श्रूयतां वचनं पुत्र मनसोल्हादकारणम् । आदितः सर्व्ववृत्तानां सृष्टि स्थितिकरं महत्

Transliteration

śiva uvāca | śrūyatāṃ vacanaṃ putra manasolhādakāraṇam | āditaḥ sarvvavṛttānāṃ sṛṣṭi sthitikaraṃ mahat

Translation

Śiva phán: “Hỡi con, hãy nghe lời ta—lời làm hoan hỷ tâm trí. Từ thuở ban đầu, ta sẽ nói bản truyện vĩ đại, nguyên nhân của sự tạo thành và gìn giữ mọi biến sự.”

Word by Word

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• श्रूयताम्: let (it) be heard / please listen
• श्रूयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), द्विवचन (Dual), आत्मनेपद; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा/अनुज्ञा

• वचनम्: speech, statement
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• मनसः: of the mind
• मनसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• उल्ल्हादकारणम्: cause of delight
• उल्ल्हादकारणम्: Visheshana (Apposition/विशेषणवत्)
• Type: Noun
• Root: उल्ल्हाद (प्रातिपदिक) + कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (उल्ल्हादस्य कारणम्)

• आदितः: from the beginning
• आदितः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb); अर्थः—आरम्भे/प्रथमम् (from the beginning)

• सर्ववृत्तानाम्: of all occurrences/activities
• सर्ववृत्तानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural); कर्मधारय (सर्वाणि वृत्तानि)

• सृष्टि: creation
• सृष्टि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• स्थितिकरम्: causing maintenance/sustenance
• स्थितिकरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (स्थितेः करः = स्थितिकरः)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Skanda

Visual Art Cues

Scene: Śiva begins a mind-delighting discourse to Skanda, promising an account from the very beginning—creation and sustenance—while seated in a tranquil sacred grove.

Characters & Entities

• Śiva
• Skanda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching joins devotion with cosmology: knowing origins and divine order steadies the mind and supports dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is introductory; it prepares the listener for the broader narration connected to Dharmāraṇya’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an invitation to attentive listening (śravaṇa) of sacred teaching.