Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

Devanagari script

विहाय मातरं चैकां सर्वा मंगलवर्जिताः । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम्

Transliteration

vihāya mātaraṃ caikāṃ sarvā maṃgalavarjitāḥ | tadāśiṣamapi prājñastyajedāśīviṣopamām

Translation

Ngoại trừ người mẹ, tất cả (những người như thế) đều bị nói là không có điềm lành; vì vậy, ngay cả lời chúc phúc của họ, bậc trí cũng nên tránh—xem như rắn độc.

Word by Word

• विहाय: having abandoned
• विहाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वि- (उपसर्ग) + हा (धातु) → विहाय (कृदन्त, ल्यप्)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावार्थक कृदन्त (gerund/absolutive)

• मातरम्: mother
• मातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एकाम्: one (alone)
• एकाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मातरम् इत्यस्य विशेषणम्

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• मङ्गलवर्जिताः: deprived of auspiciousness
• मङ्गलवर्जिताः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मङ्गलात् वर्जिताः/मङ्गलस्य वर्जिताः)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; आशिषम् इत्यस्य विशेषणम्

• आशिषम्: blessing
• आशिषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि (even/also)

• प्राज्ञः: a wise person
• प्राज्ञः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्यजेत्: should abandon
• त्यजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आशीविषोपमाम्: like a venomous serpent
• आशीविषोपमाम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आशीविष (प्रातिपदिक) + उपमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आशीविषस्य उपमा)

Speaker

Deductively: Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating within Brāhma Khaṇḍa context

Visual Art Cues

Scene: A pre-ritual moment where a person seeks the mother’s blessing while declining others, with the ‘venomous serpent’ metaphor rendered symbolically (a serpent motif near a speech-scroll).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It elevates the mother’s unique sanctity while warning against relying on ‘inauspicious’ influences—expressed through a strong omen-based ethic.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse is normative instruction within Dharmāraṇya’s discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No detailed ritual is prescribed; it advises avoidance of certain blessings/omens while honoring the mother.