Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तस्या वृत्तेरर्द्धभागो गोत्रदेव्यै तु कल्प्यताम् । द्विगुणं वणिजा चैव पुत्रं जाते भवेदिति

Transliteration

tasyā vṛtterarddhabhāgo gotradevyai tu kalpyatām | dviguṇaṃ vaṇijā caiva putraṃ jāte bhavediti

Translation

Từ vṛtti ấy, hãy định nửa phần dành cho gotradevī, nữ thần hộ trì dòng họ. Còn đối với thương nhân, quy định gấp đôi, để phúc lành sinh được con trai được thành tựu.

Word by Word

• तस्याः: of that (maintenance)
• तस्याः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वृत्तेः: of the maintenance
• वृत्तेः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अर्द्धभागः: half portion
• अर्द्धभागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—अर्द्धस्य भागः (half-share)

• गोत्रदेव्यै: to the clan-deity
• गोत्रदेव्यै: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—गोत्रस्य देवी (clan-deity)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय—निपात (but/indeed)

• कल्प्यताम्: let it be allotted
• कल्प्यताम्: Vidhi (Command/विधेय)
• Type: Verb
• Root: कॢप् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि—कल्प्यताम् (let it be assigned)

• द्विगुणम्: double
• द्विगुणम्: Visheshana (Measure-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; द्विगुण = twice (double)

• वणिजा: by a merchant
• वणिजा: Karaṇa (Agent/Instrumental)
• Type: Noun
• Root: वणिज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/सहकारक (by/through a merchant)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय—समुच्चय

• एव: indeed/only
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय—अवधारण (emphasis: just/only)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जाते: when (he is) born
• जाते: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त-प्रयोग, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; लोके—जाते (when born)

• भवेत्: would be/should become
• भवेत्: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Ukti-parisamāpti (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय—उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)

Speaker

Skanda (deduced from section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A shrine to the gotradevī within a home/kshetra precinct: the householder places a large measured portion of grain/coins before the deity; a merchant’s scales and goods appear, indicating the ‘double’ rule; elders bless a couple for a son.

Characters & Entities

• gotradevī
• vaṇij (merchant)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Family continuity is linked to honoring one’s lineage-deity and dedicating resources in a dharmic, proportionate way.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographical tīrtha is specified; the verse emphasizes gotra-based devotion rather than place-based māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Assign half of one’s livelihood as due to the gotradevī; for merchants, a doubled allotment/offer is indicated in connection with progeny-blessing.