Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6
Devanagari script
क्षेमं पप्रच्छुर्नृपतिं हस्तिरथपदातिषु । ततः प्रोवाच नृपतिर्विप्रान्प्रति महामनाः
Transliteration
kṣemaṃ papracchurnṛpatiṃ hastirathapadātiṣu | tataḥ provāca nṛpatirviprānprati mahāmanāḥ
Translation
Họ hỏi nhà vua về sự an ổn của binh lực—voi chiến, chiến xa và bộ binh. Bấy giờ vị vua đại tâm liền cất lời với các bà-la-môn.
Word by Word
क्षेमम्welfare, well-being
क्षेमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; accusative singular (neuter)
पप्रच्छुःasked
पप्रच्छुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; 3rd person plural
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular (masc.)
हस्ति-रथ-पदातिषुamong elephants, chariots, and infantry
हस्ति-रथ-पदातिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्ति (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + पदाति (प्रातिपदिक)
Formसमाहार-द्वन्द्व; सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; locative plural (neuter sense of collective)
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Discourse link)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular; उपसर्ग: प्र-
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (masc.)
विप्रान्to the brahmins
विप्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; accusative plural (masc.)
प्रतिtowards, to
प्रति:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/संबन्धसूचक (preposition-like)
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā-मनस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular (masc.)
Speaker
Narrator (contextual; speaker not explicit in verse)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: धर्मारण्य
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: राजसभा/आश्रम-प्रांगण में ब्राह्मणों का समूह राजा से हस्ति-रथ-पदाति की कुशल पूछता है; राजा विनय से उत्तर देने को उद्यत।
FAQs
A righteous ruler safeguards collective welfare and speaks respectfully with the learned.
No specific tīrtha is named in this verse; it frames a dharma-discourse within Dharmāraṇya context.
None explicitly; the verse sets up a dialogue about dharma.