Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18

Devanagari script

नरपतिरिति लोकैः स्मर्यते वैष्णवांशः स्वयमसि रमणीयैस्त्वं गुणैर्विष्णुरेव । किमपि भुवनकार्यं यद्विचिंत्यावतीर्य तदिह घटयतस्ते वत्स निर्विघ्नमस्तु

Transliteration

narapatiriti lokaiḥ smaryate vaiṣṇavāṃśaḥ svayamasi ramaṇīyaistvaṃ guṇairviṣṇureva | kimapi bhuvanakāryaṃ yadviciṃtyāvatīrya tadiha ghaṭayataste vatsa nirvighnamastu

Translation

Người đời nhớ Ngài là bậc quân vương, một phần của Viṣṇu; thật vậy, nhờ những đức hạnh khả ái, Ngài chính là Viṣṇu. Bất cứ công việc nào vì lợi ích muôn cõi mà Ngài đã suy niệm rồi giáng thế để thành tựu—hỡi con yêu, xin cho việc ấy nơi đây được viên thành, không chướng ngại.

Word by Word

• नरपतिः: king (lord of men)
• नरपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नरपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: नराणां पतिः

• इति: thus/as
• इति: Sambandha (Marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक-अव्यय (quotative particle)

• लोकैः: by people
• लोकैः: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• स्मर्यते: is remembered/called
• स्मर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• वैष्णवांशः: a portion of Viṣṇu
• वैष्णवांशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैष्णव + अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: विष्णोः/वैष्णवस्य अंशः

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic adverb)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• रमणीयैः: delightful/beautiful
• रमणीयैः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रमणीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (qualifying गुणैः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• गुणैः: with qualities
• गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Pratipādya (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• किम्: something/anything
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अनिश्चितार्थे (indefinite)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अनिश्चितार्थक-अव्यय (particle: even/also)

• भुवनकार्यं: a task of the world
• भुवनकार्यं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: भुवनस्य कार्यम्

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः (relative)

• विचिन्त्य: having considered
• विचिन्त्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वि√चिन्त् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having reflected)

• अवतीर्य: having descended
• अवतीर्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: अव√तॄ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), पूर्वक्रिया (having descended)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तद्-सम्बन्धः (correlative)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• घटयतः: of you who are accomplishing
• घटयतः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Verb
• Root: घटयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; घट्/घटय् (धातु) + शतृ)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), षष्ठी (6th), एकवचन; ‘ते’ इत्यनेन सम्बन्धः

• ते: of you/your
• ते: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन

• वत्स: O dear child
• वत्स: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुँलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• निर्विघ्नम्: free of obstacles
• निर्विघ्नम्: Pratipādya (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: निर्विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (Benediction)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Dharmāraṇya-kṣetra Adhidevatā (the presiding deity of Dharmāraṇya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A deity or sacred presence blesses Rāma, praised as a Viṣṇu-portion/Viṣṇu himself by virtue, and grants a boon of obstacle-free success for a world-welfare mission.

Characters & Entities

• Rāma
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The avatāra’s worldly action is sacred service for loka-kalyāṇa, and blessings support dharmic completion without hindrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya-kṣetra, where the kṣetra-devatā welcomes and blesses Rāma’s mission.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed; the verse gives an āśīrvāda (benediction) for nirvighna-kārya-siddhi.