Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 38

बृहस्पतिरुवाच । तपसे नास्ति सामर्थ्यं विघ्नं कर्तुं दिवौकसः । उर्वश्याद्या समाहूय संप्रेष्यंतां च तत्र वै

bṛhaspatiruvāca | tapase nāsti sāmarthyaṃ vighnaṃ kartuṃ divaukasaḥ | urvaśyādyā samāhūya saṃpreṣyaṃtāṃ ca tatra vai

Bṛhaspati nói: “Hỡi các vị ở cõi trời, không ai có thể dùng sức mạnh mà tạo chướng ngại cho khổ hạnh như thế. Vậy hãy triệu Urvaśī cùng các Apsarā khác, rồi sai họ đến nơi ấy.”

बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तपसेfor austerity
तपसे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; ‘तपसे’ = तपसि/तपसे (for austerity)
not
:
Sambandha (Negation/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सामर्थ्यम्power/capacity
सामर्थ्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसामर्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘अस्ति’ इत्यस्य कर्तृ/विधेय
विघ्नम्obstacle
विघ्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कर्तुम्to make/do
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कर्तुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त (infinitive), शक्यतार्थे/प्रयोजनार्थे
दिवौकसःthe dwellers of heaven (gods)
दिवौकसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव् + ओकस् (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/उपपद-समासः (दिवि ओकः यस्य/ये) = स्वर्गवासिनः
उर्वशी-आद्याःUrvaśī and others
उर्वशी-आद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउर्वशी + आदि (प्रातिपदिक-समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (उर्वशी आदिः यासां ताः)
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+ह्वा (धातु) → समाहूय (ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त (absolutive), पूर्वकाल
संप्रेष्यन्ताम्let (them) be dispatched
संप्रेष्यन्ताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+इष्/प्रेष् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘let them be sent’
and
:
Sambandha (Conjunction/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Desha (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)

Bṛhaspati

Scene: Bṛhaspati declares the impotence of force against tapas and proposes summoning Urvaśī and apsarases; celestial messengers prepare to depart toward the hermitage.

B
Bṛhaspati
D
Divaukasaḥ (devas)
U
Urvaśī
A
Apsarases
T
Tapas

FAQs

Tapas is depicted as spiritually invincible to brute power; only subtle temptation can test the ascetic’s steadiness.

Dharmāraṇya is the implied destination—its sanctity is shown by the extraordinary measures taken to confront tapas performed there.

No ritual is prescribed; the verse describes a narrative strategy (sending apsarases) rather than a dhārmic injunction.