Adhyaya 28
Chương 28 ca ngợi công đức của thánh địa Lohayaṣṭikā ở phương tây-nam (nairṛta), nơi Rudra hiển hiện dưới dạng svayaṃbhu-liṅga. Trong khuôn khổ đối thoại giữa Vyāsa và Mārkaṇḍeya, chương nêu rõ thời điểm hành lễ—đặc biệt ngày amāvāsyā và giai đoạn trăng khuyết vào tháng Nabhasya/Bhādrapada—cùng nghi thức śrāddha và tarpaṇa gắn với dòng nước Sarasvatī. Kinh văn khẳng định rằng việc dâng piṇḍa nhiều lần tại đây cho quả báo tương đương mô thức nổi tiếng ở Gayā, nhờ đó sự mãn nguyện của tổ tiên có thể thành tựu ngay tại địa phương nếu hành trì nghiêm cẩn. Đồng thời, chương chỉ dạy các bố thí phụ trợ tại những tīrtha được nêu tên: hiến tặng bò ở Rudra-tīrtha và hiến tặng vàng ở Viṣṇu-tīrtha cho người cầu mokṣa. Một công thức sùng kính được trao để dâng piṇḍa vào “bàn tay của Hari (Janārdana)”, nối kết nghi lễ tổ tiên với thần học Vaiṣṇava và chủ đề giải thoát khỏi ṛṇa-traya (ba món nợ). Các lời phala nói đến việc giải thoát tổ tiên khỏi cảnh giới preta, tích lũy công đức bền lâu, và lợi ích cho con cháu như sức khỏe cùng sự che chở. Chương cũng nhấn mạnh rằng ngay cả của bố thí nhỏ nhưng do lao động chân chính mà có, khi dâng tại tīrtha này vẫn được tăng trưởng công đức vượt bội.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
Vyāsa nói: Ở phương tây nam của Govatsāna có nơi gọi là Lohayaṣṭikā hiện rõ. Tại đó, chính Rudra ngự trong hình tướng Liṅga Svayambhū (tự hiển). Śrī Mārkaṇḍeya nói: Tại Mokṣatīrtha bên sông Sarasvatī, vào tháng Nabhas (Bhādrapada) khi trăng khuyết dần (kṛṣṇa-pakṣa), nên cung kính cúng dường các bà-la-môn đúng nghi thức và trao dakṣiṇā theo pháp định.
Verse 2
एकविंशतिवारांस्तु भक्त्या पिंडस्य यत्फलम् । गयायां प्राप्यते पुंसां ध्रुवं तदिह तर्प्पणात्
Phước quả mà người đời đạt được ở Gayā khi thành tâm dâng piṇḍa đủ hai mươi mốt lần, thì ngay tại đây, chỉ nhờ thực hành tarpaṇa cũng chắc chắn đạt được phước quả ấy.
Verse 3
लोहयष्ट्यां कृते श्राद्धे नभस्ये चंद्रसंक्षये । प्रेतयोनिविनिर्मुक्ताः क्रीडंति पितरो दिवि
Khi cử hành śrāddha tại Lohayaṣṭikā vào tháng Nabhas (Bhādrapada) lúc trăng tàn dần, các bậc tổ tiên—đã thoát khỏi cảnh giới preta—sẽ vui hưởng, du hí nơi thiên giới.
Verse 5
लोहयष्ट्याममावस्यां कार्यं भाद्रपदे जनैः । श्राद्धं वै मुनयः प्राहुः पितरो यदि वल्लभाः
Vào ngày amāvasyā tại Lohayaṣṭikā, trong tháng Bhādrapada, mọi người nên làm lễ śrāddha; các bậc hiền thánh (muni) đã dạy như vậy—nếu thật lòng kính yêu tổ tiên.
Verse 6
क्षीरेण तु तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले । पितॄंस्तर्पयते यस्तु तृप्तास्तत्पितरो ध्रुवम्
Tắm trong dòng Sarasvatī với sữa và mè trắng, rồi ai làm lễ tarpaṇa dâng lên tổ tiên, thì các bậc tiền nhân của người ấy chắc chắn được thỏa mãn, an lòng.
Verse 7
तत्र श्राद्धानि कुर्वीत सक्तुभिः पयसा सह । अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोक्षमिच्छकैः
Tại đó, người cầu mong sự giải thoát cho tổ tiên nên cử hành nghi lễ śrāddha, dâng saktu (bột ngũ cốc rang) cùng với sữa, nhất là khi đến ngày thiêng amāvāsyā (ngày không trăng).
Verse 8
रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दद्याद्वस्त्रादिभूषिताम् । विष्णुतीर्थे हिरण्यं च प्रदद्यान्मोक्षमिच्छुकः
Rồi sau đó, tại Rudra-tīrtha, người khao khát mokṣa nên bố thí một con bò được trang sức bằng y phục và các vật phẩm; và tại Viṣṇu-tīrtha cũng nên cúng dường vàng như vậy.
Verse 9
गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः । तं ध्यात्वा पुंडरीकाक्षं मुच्यते च ऋणत्रयात्
Tại Gayā, chính Janārdana ngự trong hình tướng của tổ tiên. Ai quán niệm Đấng có mắt như hoa sen ấy thì được giải thoát khỏi ba món nợ (ṛṇa-traya).
Verse 10
प्रार्थयेत्तत्र गत्वा तं देवदेवं जनार्दनम् । आगतोऽस्मि गयां देव पितृभ्यः पिंडदित्सया । एष पिंडो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन
Đến nơi ấy, người ấy nên khẩn nguyện Janārdana, Đấng là Thần của chư thần: “Lạy Chúa, con đến Gayā với ước nguyện dâng piṇḍa cho tổ tiên. Piṇḍa này con xin đặt vào tay Ngài, ôi Janārdana.”
Verse 11
परलोकगतेभ्यश्च त्वं हि दाता भविष्यसि । अनेनैव च मंत्रेण तत्र दद्याद्धरेः करे
“Và đối với những người đã sang cõi khác, chính Ngài sẽ là Đấng ban phát.” Với chính thần chú này, tại đó hãy đặt lễ vật vào tay Hari.
Verse 12
चंद्रे क्षीणे चतुर्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः
Khi trăng đang khuyết—vào ngày mười bốn (tithi) của tháng Nabhas—hãy mang và dâng piṇḍa; khi ấy sự mãn nguyện của tổ tiên trở nên bất tận, không nghi ngờ gì.
Verse 13
एकविंशतिवारांश्च गयायां पिंडपातनैः । भक्त्या तृप्तिमवाप्नोति लोहयष्ट्यां पितृतर्प्पणे
Và khi thả piṇḍa tại Gayā đủ hai mươi mốt lần, nhờ lòng bhakti mà đạt được sự mãn nguyện của tổ tiên—đặc biệt trong nghi lễ pitṛ-tarpaṇa tại Lohayaṣṭī.
Verse 14
वारिदस्तृप्तिमाप्नोति सुखमक्षय्यमत्र हि । फलप्रदः सुतान्भक्तानारोग्यमभयप्रदः
Tại đây, người bố thí nước quả thật đạt được sự mãn nguyện và an lạc bất hoại. Tīrtha/hành trì này ban quả—cho những người con hiếu kính, sức khỏe và sự vô úy.
Verse 15
वित्तं न्यायार्जितं दत्तं स्वल्पं तत्र महाफलम् । स्नानेनापि हि तत्तीर्थे रुद्रस्यानुचरो भवेत्
Của cải kiếm được bằng lẽ công chính, dù bố thí chỉ ít tại đó, cũng cho quả báo lớn. Lại nữa, chỉ cần tắm tại chính tīrtha ấy, người ta cũng trở thành kẻ tùy tùng (anucara) của Rudra.
Verse 28
इति श्रीस्कांदे महापुराणे एकाकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां तृतीये ब्रह्मखण्डे पूर्वभागे धर्मारण्यमाहात्म्ये संक्षेपतस्तीर्थमाहात्म्य वर्णनं नामाष्टविंशोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương hai mươi tám, mang tên “Mô tả vắn tắt về sự vĩ đại của các tīrtha,” trong Dharmāraṇya Māhātmya, thuộc phần đầu của Brahmakhaṇḍa thứ ba, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa, bộ Saṃhitā gồm tám mươi mốt nghìn câu kệ.