Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । कथं युद्धं समभवत्कथं चैवापवर्तत । जितं केनैव धर्मज्ञ तन्ममाचक्ष्व मारिष

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | kathaṃ yuddhaṃ samabhavatkathaṃ caivāpavartata | jitaṃ kenaiva dharmajña tanmamācakṣva māriṣa

Translation

Yudhiṣṭhira thưa: Trận chiến ấy đã khởi lên thế nào, và đã kết thúc ra sao? Ai là người giành thắng lợi? Bạch bậc am tường dharma, bậc đáng tôn kính—xin nói cho con biết.

Word by Word

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धातु √वच् (वचने)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• कथम्: how?
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• युद्धम्: the battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• समभवत्: came to be, happened
• समभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + धातु √भू (सत्तायाम्)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः—सम्

• कथम्: how?
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एव: indeed, exactly
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय—अवधारणार्थक (particle: emphasis)

• अपवर्तत: turned back, ceased/withdrew
• अपवर्तत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप + धातु √वृत् (वर्तने)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः—अप

• जितम्: won, conquered
• जितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धातु √जि (जय) → जित (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• केन: by whom?
• केन: Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय—अवधारणार्थक (particle)

• धर्मज्ञ: O knower of dharma
• धर्मज्ञ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—धर्मं जानाति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• मम: to me / of me
• मम: Sampradana (To me/सम्प्रदान-प्राय)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• आचक्ष्व: tell, explain
• आचक्ष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + धातु √चक्ष् (कथने/दर्शने)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—आ

• मारिष: O venerable sir
• मारिष: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मारिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Yudhiṣṭhira

Skanda Dialogue

Listener: Vyāsa

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira, seated respectfully, questions Vyāsa with folded hands; the forest-hermitage setting frames the transition from battle description to detailed narration.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic seeker asks for clear causes and outcomes, valuing truth and moral understanding over mere spectacle.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is praised in this question-verse; it functions as a narrative transition within Dharmāraṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.