Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 24

Devanagari script

स त्वं त्रैलोक्यनाथेन भर्त्रा सूर्येण संगता । पितुर्गृहे चिरं कालं वस्तुं नार्हसि पुत्रिके

Transliteration

sa tvaṃ trailokyanāthena bhartrā sūryeṇa saṃgatā | piturgṛhe ciraṃ kālaṃ vastuṃ nārhasi putrike

Translation

Hỡi ái nữ, con đã kết duyên cùng Sūrya—đấng Chúa tể của ba cõi—làm phu quân; vì thế con không nên lưu lại lâu nơi nhà phụ thân.

Word by Word

• सः: he/that (one)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनपूर्वक निर्देश (he/that)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन; संबोधित (you)

• त्रैलोक्यनाथेन: with the lord of the three worlds
• त्रैलोक्यनाथेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/सह (instrumental/with)

• भर्त्रा: with (your) husband
• भर्त्रा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सहार्थ (with)

• सूर्येण: with the Sun
• सूर्येण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सहार्थ (with)

• संगता: joined/associated (as consort)
• संगता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+गम् (धातु) → संगत (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)

• पितुः: of (your) father
• पितुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (locative)

• चिरम्: for long
• चिरम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• कालम्: time (duration)
• कालम्: Kriya-visheshana (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालाधिकरणार्थे (accusative of duration)

• वस्तुम्: to dwell
• वस्तुम्: Kriya (Infinitive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु) → वस्तुम् (तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: कृदन्त; तुमुन् (infinitive); क्रियार्थ (to do)

• न: not
• न: Nishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पुत्रिके: O daughter
• पुत्रिके: Sambodhana (Address/संबोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्रिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, संबोधन (8th/संबोधन), एकवचन; संबोधन

Speaker

Unspecified in the snippet (addressing ‘daughter’; likely father-to-daughter admonition within the story)

Visual Art Cues

Scene: A father/elder addresses his daughter, reminding her that her husband is Sūrya, lord of the three worlds; a subtle solar aura or emblem indicates Sūrya’s presence/authority.

Characters & Entities

• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honor marital duty and household responsibility; spiritual order (dharma) is supported by rightful station and conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse is part of a didactic episode within Dharmāraṇya Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is counsel on conduct rather than a ritual injunction.