Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 82

Devanagari script

एवं त्रिरात्रं सुविसृष्टभोजनः स पार्वतीध्यान रतो महीपतिः । सम्यक्प्रणामैर्विविधैश्च संस्तवैर्गौरीं प्रपन्नार्तिहरामतोषयत्

Transliteration

evaṃ trirātraṃ suvisṛṣṭabhojanaḥ sa pārvatīdhyāna rato mahīpatiḥ | samyakpraṇāmairvividhaiśca saṃstavairgaurīṃ prapannārtiharāmatoṣayat

Translation

Như vậy suốt ba đêm, vị quốc vương—chỉ thọ thực theo phép điều độ thanh tịnh—an trú trong thiền quán về Pārvatī; và bằng những lễ phủ phục đúng pháp cùng các bài tán tụng đa dạng, ông làm hài lòng Gaurī, Đấng xóa khổ cho người nương tựa.

Word by Word

• evaṃ: thus
• evaṃ: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evaṃ (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• tri-rātram: for three nights
• tri-rātram: Kāla-adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: tri (प्रातिपदिक) + rātra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (काल-अवधि), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि रात्राणि)

• su-visṛṣṭa-bhojanaḥ: having well-distributed food (i.e., having properly arranged meals/fasting regimen)
• su-visṛṣṭa-bhojanaḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: su (उपसर्ग/अव्यय) + visṛṣṭa (कृदन्त, √sṛj) + bhojana (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (स/महीपतिः); तत्पुरुषः (सुविसृष्टं भोजनं यस्य)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• pārvatī-dhyāna: meditation on Pārvatī
• pārvatī-dhyāna: Viṣaya (Object of mental act/विषय)
• Type: Noun
• Root: pārvatī (प्रातिपदिक) + dhyāna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (अव्यक्त), एकवचन; तत्पुरुषः (पार्वत्याः ध्यानम्)

• rataḥ: engaged (in)
• rataḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: rata (प्रातिपदिक; √ram क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘engaged/attached’; विशेषणम् (स/महीपतिः)

• mahī-patiḥ: the king (lord of the earth)
• mahī-patiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahī (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (महीनां पतिः)

• samyak-praṇāmaiḥ: with proper salutations
• samyak-praṇāmaiḥ: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: samyak (अव्यय) + praṇāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; अव्ययीभावः (सम्यक् + प्रणाम)

• vividhaiḥ: various
• vividhaiḥ: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vividha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (प्रणामैः/संस्तवैः)

• ca: and
• ca: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• saṃstavaiḥ: with hymns/praises
• saṃstavaiḥ: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: saṃstava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• gaurīm: Gaurī
• gaurīm: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• prapanna-ārti-harām: remover of the distress of the surrendered
• prapanna-ārti-harām: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: prapanna (कृदन्त, √pad/√prapad क्त) + ārti (प्रातिपदिक) + harā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गौरीम्); तत्पुरुषः (प्रपन्नानां आर्तिं हरति इति)

• atoṣayat: pleased
• atoṣayat: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √tuṣ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘to please’

Speaker

Narrator (Purāṇic voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ambikā-bhavana

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: For three consecutive nights, the king remains in Pārvatī-dhyāna, taking only regulated food; he repeatedly prostrates and sings varied hymns before Gaurī’s shrine until she is pleased.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Gaurī
• King (mahīpati)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady, time-bound discipline (trirātra), meditation, and heartfelt praise draw the compassionate Goddess who relieves the distress of surrendered devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse centers on devotion to Gaurī/Pārvatī; the specific locale is implied by the prior mention of Ambikā’s abode rather than named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

A three-night observance with regulated diet, meditation on Pārvatī, prostrations, and recitation of hymns (stotras/saṃstavas).