Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 25

Devanagari script

तस्य सत्यरथस्यैका विदर्भाधिपतेः सती । भूरिशोकसमाविष्टा क्वचिद्यत्नाद्विनिर्ययौ

Transliteration

tasya satyarathasyaikā vidarbhādhipateḥ satī | bhūriśokasamāviṣṭā kvacidyatnādviniryayau

Translation

Bấy giờ, hoàng hậu tiết hạnh của Satyaratha, chúa xứ Vidarbha, bị nỗi sầu muộn vô biên bao phủ, đã gắng gượng hết sức và bằng cách nào đó bước ra được.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सत्यरथस्य: of Satyaratha
• सत्यरथस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत्य-रथ (प्रातिपदिक; सत्य + रथ)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्य इत्यस्य समनाधिकरण-सम्बन्ध (appositional genitive)

• एका: one (woman)
• एका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) सती इति विशेष्यस्य

• विदर्भाधिपतेः: of the lord of Vidarbha
• विदर्भाधिपतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विदर्भ-अधिपति (प्रातिपदिक; विदर्भ + अधिपति)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सती: a virtuous wife
• सती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भूरिशोकसमाविष्टा: overwhelmed by great grief
• भूरिशोकसमाविष्टा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूरि-शोक-सम्-आविष्ट (प्रातिपदिक; भूरि + शोक + समाविष्ट)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) सती इति विशेष्यस्य

• क्वचित्: somewhere/at some point
• क्वचित्: Adhikarana (Adverbial location/काल-देश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), देश/काल-अनिश्चितता (somewhere/sometime)

• यत्नात्: from effort/with effort
• यत्नात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थ (cause/source)

• विनिर्ययौ: came out/went forth
• विनिर्ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-निर्-या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A grieving queen, devoted and resolute, pushes her way out—perhaps through a palace corridor or city gate—amid smoke, noise, and fear; her face shows heavy sorrow yet focused intent.

Characters & Entities

• Satyaratha
• Vidarbha
• Queen (unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is tested not only in courage but also in endurance through sorrow and upheaval.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse focuses on the queen’s emotional state amid the city’s crisis.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces a grief-stricken character movement in the narrative.