Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

आविद्धकालदण्डोऽपि नानारोगहतोऽपि वा । न विनश्यति मर्त्योऽसौ प्रदोषे गिरिशार्चनात्

Transliteration

āviddhakāladaṇḍo'pi nānārogahato'pi vā | na vinaśyati martyo'sau pradoṣe giriśārcanāt

Translation

Dẫu bị cây gậy của Thời gian (tử thần) quật trói, dẫu bị muôn bệnh tật hành hạ—người phàm ấy vẫn không diệt vong, nhờ phụng thờ Girīśa vào giờ Pradoṣa.

Word by Word

• आविद्धकालदण्डः: one afflicted by the rod of Time (death’s blow)
• आविद्धकालदण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आविद्ध + कालदण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः (बहुपद) — ‘कालस्य दण्डः’ (षष्ठी-तत्पुरुष) इति ‘कालदण्ड’; तत्र ‘आविद्ध’ (क्त-कृदन्त, ‘struck/afflicted’) इति विशेषणपूर्वपद

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• नानारोगहतः: one struck by various diseases
• नानारोगहतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाना + रोग + हत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘नाना’ (अव्यय-पूर्वपद) + ‘रोगहत’ (रोगैः हतः—तृतीया-तत्पुरुष)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विकल्पार्थक

• न: not
• न: Pratishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• विनश्यति: perishes
• विनश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः वि-

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• असौ: that person
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• प्रदोषे: at pradoṣa time
• प्रदोषे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रदोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• गिरिशार्चनात्: because of worship of Girīśa (Śiva)
• गिरिशार्चनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: गिरिश + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गिरिशस्य अर्चनम्’

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A sick devotee at dusk offers worship; behind him looms a dark personification of Kāla with a staff, halted by Śiva’s radiance emanating from the liṅga; healing light spreads like cool moonfire.

Characters & Entities

• Girīśa (Śiva)
• Kāla (Time/Death)
• Roga (disease)
• Pradoṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pradoṣa worship of Śiva is extolled as a powerful refuge even against deathlike संकट (kāla) and severe illness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named; the deity Girīśa and the sacred time pradoṣa are central.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform arcanā (formal worship) of Girīśa (Śiva) at pradoṣa.