Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

Devanagari script

ते तत्र चंद्रसेनेन प्रत्युद्गम्याभि पूजिताः । महार्हविष्टरगताः प्रीत्यानंदन्सुविस्मिताः

Transliteration

te tatra caṃdrasenena pratyudgamyābhi pūjitāḥ | mahārhaviṣṭaragatāḥ prītyānaṃdansuvismitāḥ

Translation

Tại đó, Candraseṇa tiến ra nghênh đón và kính trọng tiếp đãi họ. Ngồi trên những tòa ngồi quý giá, họ hoan hỷ trong tình thân, lòng đầy kinh ngạc.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; सर्वनाम

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• चंद्रसेनेन: by Candrasena
• चंद्रसेनेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: caṃdrasena (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) एकवचनम्

• प्रत्युद्गम्य: having gone out to meet
• प्रत्युद्गम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: gam (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive) ‘प्रति+उद्+गम्’

• अभि: towards; in front (intensifier)
• अभि: Upasarga (उपसर्ग/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: abhi (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपसर्ग/पूर्वपद-निपात (preverb/particle)

• पूजिताः: honoured
• पूजिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: pūjita (कृदन्त; पूज्-धातु, क्त/PPP)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; कृदन्त-विशेषणम् (क्त)

• महा-अर्ह-विष्टार-गताः: seated on highly honoured seats
• महा-अर्ह-विष्टार-गताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + arh(a) (प्रातिपदिक) + viṣṭara (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त; गम्-धातु, क्त/PPP)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः; ‘विष्टारं गताः’ (उपपद) + ‘महार्ह’ (कर्मधारय-भाव)

• प्रीत्या: with joy
• प्रीत्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: prīti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd) एकवचनम्; भाववाचक

• आनन्दन्: rejoiced
• आनन्दन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: nand (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्; उपसर्गः ‘आ’; छन्दसि/पाठभेदे ‘आनन्दन्’ = ‘आनन्दन्(त)’

• सु-विस्मिताः: very astonished
• सु-विस्मिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: su (अव्यय-उपसर्ग) + vismita (प्रातिपदिक/कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; कर्मधारयः (सु + विस्मित)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ujjayinī Mahākāla-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Candraseṇa steps forward in a palace courtyard to welcome the visiting kings; attendants arrange precious seats; the guests sit, smiling in astonished delight.

Characters & Entities

• Candraseṇa
• Kings (guests)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rāja-dharma includes respectful reception and honoring of others—especially after hostility is dissolved by dharma and divine signs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ujjayinī/Ujjain in the Mahākāla context, where rulers gather in peace and reverence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual; it highlights abhipūjā (honoring) and atithi-satkāra (guest reception) as dharmic conduct.