Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 35

Devanagari script

एवं पूजां प्रकुर्वाणं शिवस्यानन्यमानसम् । सा पुत्रं प्रणयाद्गोपी भोजनाय समा ह्वयत्

Transliteration

evaṃ pūjāṃ prakurvāṇaṃ śivasyānanyamānasam | sā putraṃ praṇayādgopī bhojanāya samā hvayat

Translation

Đang khi chàng làm lễ như vậy, tâm chỉ một mực hướng về Śiva, người mẹ gopī vì thương con đã gọi con trai đến dùng bữa.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रकुर्वाणम्: doing/performing
• प्रकुर्वाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies ‘पुत्रम्’ (him)

• शिवस्य: of Śiva
• शिवस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• अनन्य: undivided, exclusive
• अनन्य: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (compound-member)

• मानसम्: mind (with exclusive devotion)
• मानसम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: मानस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास: अनन्य-मानसम् = ‘अनन्यं मानसं यस्य’ (actually bahuvrīhi sense possible; here used as adjective to the boy)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रणयात्: from affection, out of love
• प्रणयात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रणय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान/हेतु), एकवचन; हेतौ—‘out of affection’

• गोपी: cowherd woman
• गोपी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोपी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; apposition to सा

• भोजनाय: for the meal
• भोजनाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थ—‘for eating/meal’

• समाः: properly, fully
• समाः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (expected ‘समाः’ is irregular/variant for ‘सम्यक्/समम्’; taken as adverbial adjective meaning ‘properly/fully’)

• ह्वयत्: she called
• ह्वयत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ह्वे/ह्वा (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘called/invited’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, unspecified in snippet)

Visual Art Cues

Scene: A cowherdess-mother (gopī) stands at the threshold, calling her child affectionately to eat, while the child remains intent on Śiva worship, gaze inward, offerings arranged before the deity.

Characters & Entities

• Śiva
• Gopī (cowherdess mother)
• Son (ballavī-suta)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Undivided attention to Śiva (ananya-bhāva) is ideal, even amid ordinary household routines and obligations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is identified; the verse highlights the devotional mood rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

The key practice is sustained Śiva-pūjā with ananya-manas (single-minded focus).