Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 51

Devanagari script

एतस्मिन्व्यवहारे तु प्रमाणं शशिभास्करौ । त्रिवारं सत्यमित्युक्त्वा हृदयं मे स्पृश प्रिये

Transliteration

etasminvyavahāre tu pramāṇaṃ śaśibhāskarau | trivāraṃ satyamityuktvā hṛdayaṃ me spṛśa priye

Translation

“Trong cuộc giao ước này, Trăng và Mặt Trời sẽ làm chứng. Hãy nói ba lần ‘là thật’ rồi chạm vào tim ta, hỡi người yêu dấu.”

Word by Word

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• व्यवहारे: transaction, matter, dispute
• व्यवहारे: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्यवहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)

• प्रमाणम्: proof, authority, witness
• प्रमाणम्: Karta (Predicate/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन

• शशिभास्करौ: the Moon and the Sun
• शशिभास्करौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शशि + भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (शशिः च भास्करः च)

• त्रिवारम्: three times
• त्रिवारम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि + वार (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb of frequency)

• सत्यम्: “truth”
• सत्यम्: Karma (Object of saying/उक्तिकर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; वाक्यांशे उद्धृतपदम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक क्रिया

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• स्पृश: touch
• स्पृश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Vaiśya (merchant)

Visual Art Cues

Scene: The merchant formalizes the agreement: Sun and Moon are declared witnesses; the beloved is asked to repeat 'truth' three times and touch his heart, turning a transaction into a vow-like rite.

Characters & Entities

• Śaśin (Moon)
• Bhāskara (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthfulness is upheld under cosmic witness; dharma is not private but accountable to the universe’s moral order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; it emphasizes satya and witness rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vow-formula is given: repeat “satyam” three times and perform a confirming gesture (touching the heart).