Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

शबर्युवाच । पुष्पाणि संतु तव देव ममेंद्रियाणि धूपोऽगुरुर्वपुरिदं हृदयं प्रदीपः । प्राणा हवींषि करणानि तवाक्षताश्च पूजाफलं व्रजतु सांप्रतमेष जीवः

Transliteration

śabaryuvāca | puṣpāṇi saṃtu tava deva mameṃdriyāṇi dhūpo'gururvapuridaṃ hṛdayaṃ pradīpaḥ | prāṇā havīṃṣi karaṇāni tavākṣatāśca pūjāphalaṃ vrajatu sāṃpratameṣa jīvaḥ

Translation

Śabarī thưa: “Ôi Thần linh, xin cho các căn của con là những đóa hoa dâng Ngài; thân này là hương trầm agaru; trái tim con là ngọn đèn. Xin cho hơi thở sinh mệnh là các lễ hiến, và mọi năng lực là hạt gạo akṣata nguyên vẹn dâng Ngài. Nay chính linh hồn này xin rời đi như quả phúc của sự thờ phụng.”

Word by Word

• शबरी: Śabarī
• शबरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शबरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• पुष्पाणि: flowers
• पुष्पाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• सन्तु: let them be
• सन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• इन्द्रियाणि: senses
• इन्द्रियाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• धूपः: incense
• धूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• अगुरुः: aloeswood (aguru)
• अगुरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• वपुः: body
• वपुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (वपुः/हृदयम्)

• हृदयम्: heart
• हृदयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• प्रदीपः: lamp
• प्रदीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रदीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• प्राणाः: life-breaths
• प्राणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• हवींषि: oblations
• हवींषि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• करणानि: instruments (organs), faculties
• करणानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन

• अक्षताः: unbroken grains (rice)
• अक्षताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अक्षत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: 'and')

• पूजाफलम्: fruit of worship
• पूजाफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा + फल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'fruit of worship'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन

• व्रजतु: let it go/attain
• व्रजतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: 'now, at present')

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• जीवः: life, living being (my life)
• जीवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

Speaker

Śabarī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mānasa-pūjā-kṣetra (inner worship-field)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śabarī, hands folded, speaks a luminous inner-pūjā hymn: flowers become her senses, incense her body, lamp her heart; subtle icons of these offerings appear as symbolic overlays around her, while Śiva’s presence is felt beyond the flames.

Characters & Entities

• Śiva
• Śabarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest worship is inner self-offering—transforming senses, mind, and prāṇa into sacred articles of pūjā for Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse glorifies the inner sanctuary of the heart where Sadāśiva is worshipped.

What ritualistic prescription is mentioned?

It teaches a symbolic ‘mānasa-pūjā’: flowers (senses), incense (body), lamp (heart), oblations (prāṇa), and akṣata (faculties).