Adhyaya 82
Chương này là lời thuyết giảng mang tính chỉ dẫn về các tīrtha do Thánh hiền Śrī Mārkaṇḍeya nói với một bậc vương giả. Trước hết, ngài dẫn đến Vahnītīrtha—nơi linh dị bên bờ sông Narmadā—nơi Hutāśana (Agni) được nói là đã đạt sự thanh tịnh sau một biến cố trước đó trong bối cảnh Daṇḍaka. Tiếp theo, chương liệt kê các nghi lễ và quả báo tương ứng: tắm gội và thờ phụng Maheśvara, các hành vi sùng kính, cùng việc cúng dường cho pitṛ (tổ tiên) và chư thiên. Mạch văn được tổ chức theo “phala” rõ rệt: mỗi nghi thức đem lại một công đức nhất định, thậm chí có điều được xem ngang với các đại tế lễ Veda. Sau đó, lời dạy chuyển sang Kaubera Tīrtha, gắn với việc Kubera thành tựu địa vị chúa tể của Yakṣa. Tại đây khuyên tắm gội, thờ Jagadguru cùng Umā, và thực hành bố thí—đặc biệt là dâng vàng cho một brāhmaṇa—với những tuyên bố công đức được định lượng. Kết chương tán dương “Narmadā tīrtha pañcaka”, khẳng định cảnh giới hậu tử cao quý và sự linh thiêng bền vững của Revā, ngay cả khi các nguồn nước khác suy giảm vào thời kỳ tan rã vũ trụ.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल वह्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महातेजास्तपः कृत्वा हुताशनः
Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Bấy giờ, hỡi đại vương, nên đến thánh độ vô thượng mang tên Vahni-tīrtha, nơi Hutāśana rực đại quang minh đã tu khổ hạnh và chứng đắc thành tựu.”
Verse 2
सर्वभक्ष्यः कृतो योऽसौ दण्डके मुनिना पुरा । नर्मदातटमाश्रित्य पूतो जातो हुताशनः
“Thuở trước trong rừng Daṇḍaka, một vị hiền triết đã khiến Ngài thành ‘đấng nuốt trọn mọi vật’; nhưng nương tựa bờ sông Narmadā, Hutāśana được thanh tịnh.”
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । अग्निप्रवेशं कुरुते स गच्छेदग्निसाम्यताम्
“Tại thánh độ ấy, ai tắm gội rồi lễ bái Maheśvara, và sau đó bước vào lửa, người ấy đạt sự tương đồng với Agni.”
Verse 4
भक्त्या स्नात्वा तु यस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्
Ai tắm ở đó với lòng sùng kính và dâng lễ tarpaṇa cho các Pitṛ cùng chư thiên, chắc chắn sẽ được phước quả của tế lễ Agniṣṭoma.
Verse 5
तस्यैवानन्तरं राजन्कौबेरं तीर्थमुत्तमम् । कुबेरो यत्र संसिद्धो यक्षाणामधिपः पुरा
Ngay sau đó, tâu Đại vương, có thánh địa tối thượng gọi là Kaubera-tīrtha, nơi xưa kia Kubera—chúa tể các Yakṣa—đã chứng đắc viên mãn.
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य जगद्गुरुम् । उमया सहितं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
Tại thánh địa ấy, ai tắm gội rồi thành kính thờ phụng Jagadguru Śiva cùng với Umā, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय कांचनम् । नाभिमात्रे जले तिष्ठन्स लभेतार्बुदं फलम्
Tại tīrtha ấy, ai tắm gội rồi bố thí vàng cho một brāhmaṇa, đứng trong nước đến ngang rốn, sẽ được phước quả “arbuda” vô lượng.
Verse 8
दधिस्कन्दे मधुस्कन्दे नन्दीशे वरुणालये । आग्नेये यत्फलं तात स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
Hỡi hiền nhi, tại Dadhiskanda, Madhuskanda, Nandīśa và Varuṇālaya, chỉ cần tắm gội thì sẽ được đúng phước quả đã nói cho nghi lễ Āgneya (thuộc Agni).
Verse 9
ते वन्द्या मानुषे लोके धन्याः पूर्णमनोरथाः । यैस्तु दृष्टं महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकम्
Trong cõi người, họ thật đáng được tôn kính—phước lành, mọi ước nguyện viên mãn—là những ai đã chiêm bái năm thánh địa (tīrtha) Narmadā đầy đại công đức.
Verse 10
ते यान्ति भास्करे लोके परमे दुःखनाशने । भास्करादैश्वरे लोके चैश्वरादनिवर्तके
Họ đi đến cõi Bhāskara (Mặt Trời), bậc tối thượng diệt trừ khổ não; rồi từ cõi Mặt Trời đến cõi uy quyền—đến nơi không còn trở lại.
Verse 11
नीयते स परे लोके यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्यो राजा भवति धार्मिकः
Người ấy được dẫn lên các cõi cao trong thời gian mười bốn vị Indra trị vì; rồi khi rơi khỏi thiên giới, lại sinh nơi nhân gian làm một minh quân giữ trọn Dharma.
Verse 12
सर्वरोगविनिर्मुक्तो भुनक्ति सचराचरम् । विष्णुश्च देवता येषां नर्मदातीर्थसेविनाम्
Thoát khỏi mọi bệnh tật, người ấy hưởng phú quý nơi muôn loài hữu động và vô động. Với những ai phụng sự thánh địa Narmadā, chính Viṣṇu là vị thần chủ trì.
Verse 13
अखण्डितप्रतापास्ते जायन्ते नात्र संशयः । गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती
Họ sinh ra với uy quang không hề suy giảm—điều ấy không nghi ngờ. Sông Gaṅgā linh thiêng tại Kanakhala, và sông Sarasvatī linh thiêng tại Kurukṣetra.
Verse 14
ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रेवातीरे वसेन्नित्यं रेवातोयं सदा पिबेत्
Dù ở làng hay chốn rừng sâu, sông Narmadā đều linh thiêng khắp nơi. Hãy luôn cư ngụ bên bờ Revā và thường hằng uống dòng nước Revā.
Verse 15
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सोमपानं दिने दिने । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्राश्च सरांसि च । कल्पान्ते संक्षयं यान्ति न मृता तेन नर्मदा
Người ấy như đã tắm ở mọi thánh địa, như đã uống Soma ngày qua ngày. Mọi dòng sông bắt đầu từ Gaṅgā, cả biển cả và hồ ao, đều tan hoại vào cuối kiếp; vì thế Narmadā không ‘chết’—nàng không tiêu vong.
Verse 82
। अध्याय
Tại đây kết thúc chương (adhyāya).