Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम् । पञ्चामृतेन राजेन्द्र स्नापयेद्धनदं बुधः

Transliteration

upoṣya parayā bhaktyā rātrau kurvīta jāgaram | pañcāmṛtena rājendra snāpayeddhanadaṃ budhaḥ

Translation

Với lòng bhakti tối thượng, hãy trai giới và canh thức suốt đêm. Hỡi bậc vua tối thượng, người hiền trí nên tắm rưới Dhanada (Kubera) bằng pañcāmṛta.

Word by Word

• उपोष्य: having fasted
• उपोष्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: उपवस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): 'having fasted'

• परया: with supreme
• परया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• भक्त्या: devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• कुर्वीत: should do/perform
• कुर्वीत: Kriya (Injunctive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• जागरम्: night-vigil
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• पञ्च-अमृतेन: with pañcāmṛta (fivefold nectar mixture)
• पञ्च-अमृतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; द्विगु-समास: 'five nectars' (pañcāmṛta)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; राजन् + इन्द्र

• स्नापयेत्: should bathe (cause to be bathed)
• स्नापयेत्: Kriya (Injunctive/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोजक (causative): 'should cause to bathe'

• धनदम्: Kubera
• धनदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• बुधः: a wise man
• बुधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (context continues)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanada-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: Night on the Narmadā bank: lamps in a row, devotees awake in vigil; a Kubera icon/shrine is bathed with pañcāmṛta poured from a kalasha, with attendants holding conch and bell; the river glimmers under moonlight.

Characters & Entities

• Dhanada (Kubera)
• Pañcāmṛta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion expressed through austerity (fasting) and attentive worship (vigil, abhiṣeka) is presented as the proper way to approach a powerful tirtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanada-tīrtha associated with Kubera worship on the Narmadā’s southern bank.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting), rātri-jāgaraṇa (night vigil), and pañcāmṛta-snāna/abhiṣeka of Dhanada.