Adhyaya 188
Hiền triết Mārkaṇḍeya dạy nhà vua tiến đến thánh địa mang tên Śālagrāma, nằm bên bờ sông Revā/Narmadā. Nơi ấy được chư thiên đồng tôn thờ và được nói là chỗ Bhagavān Vāsudeva—cũng chính Trivikrama và Janārdana—ngự vì lợi ích của muôn loài. Chương này còn gắn sự linh thiêng của Śālagrāma với tiền lệ khổ hạnh và việc thiết lập không gian nghi lễ cho các dvija cùng những người cầu đạo. Về pháp hành theo lịch: khi Ekādaśī nửa tháng sáng của tháng Mārgaśīrṣa đến, hành giả nên tắm sông Revā, giữ trai giới, thức canh đêm để lễ bái Janārdana. Sáng Dvādaśī, lại tắm lần nữa, dâng tarpaṇa làm thỏa nguyện chư thiên và tổ tiên, rồi cử hành śrāddha đúng pháp. Cần kính đãi các brāhmaṇa tùy khả năng bằng bố thí như vàng, y phục, thực phẩm, cầu xin tha thứ, và tiếp tục chí thành hướng về Thần, kể cả với danh xưng khaga-dhvaja. Phalaśruti nêu rằng nhờ thường xuyên darśana Śālagrāma và tưởng niệm Nārāyaṇa, người ấy được lìa sầu khổ, thoát các trọng tội (kể cả brahmahatyā), và đạt trạng thái hướng đến giải thoát; các bậc xuất ly tu tập quán niệm cũng được nói là chứng đắc địa vị tối thượng của Murāri tại đây.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः परं महाराज चत्वारिंशत्क्रमान्तरे । शालग्रामं ततो गच्छेत्सर्वदैवतपूजितम्
Thánh hiền Śrī Mārkaṇḍeya nói: Sau đó, hỡi đại vương, cách bốn mươi bước, hãy đến Śālagrāma—thánh địa được chư thiên đồng tôn kính và thờ phụng.
Verse 2
यत्रादिदेवो भगवान्वासुदेवस्त्रिविक्रमः । स्वयं तिष्ठति लोकात्मा सर्वेषां हितकाम्यया
Tại đó, Đấng Thần Linh Nguyên Sơ—Bhagavān Vāsudeva, Trivikrama—đích thân an trụ như Linh Hồn của muôn cõi, vì lòng mong cầu lợi ích cho hết thảy chúng sinh.
Verse 3
नारदेन तपस्तप्त्वा कृता शाला द्विजन्मनाम् । सिद्धिक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं ज्ञात्वा रेवातटे स्वयम्
Nārada đã tu khổ hạnh rồi lập một giảng đường–ẩn thất cho hàng dvija. Biết nơi bờ sông Revā này là ‘Siddhi-kṣetra’ và ‘Bhṛgu-kṣetra’, chính ngài làm cho thánh địa ấy vang danh.
Verse 4
शालग्रामाभिधो देवो विप्राणां त्वधिवासितः । साधूनां चोपकाराय वासुदेवः प्रतिष्ठितः
Đấng Thiêng liêng mang danh ‘Śālagrāma’ được an vị tại đó cho hàng Bà-la-môn; và vì lợi ích của các bậc sādhū, Vāsudeva được cử hành nghi lễ an lập trang nghiêm nơi thánh địa ấy.
Verse 5
योगिनामुपकाराय योगिध्येयो जनार्दनः । शालग्रामेति तेनैव नर्मदातटमाश्रितः
Vì lợi ích của các bậc yogin, Janārdana—Đấng đáng được quán niệm trong thiền định yoga—đã nương tựa nơi bờ sông Narmadā; bởi thế, tại đó Ngài được tôn xưng là ‘Śālagrāma’.
Verse 6
मासि मार्गशिरे शुक्ला भवत्येकादशी यदा । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तद्दिनं समुपोषयेत्
Khi ngày Ekādaśī thuộc nửa tháng sáng của tháng Mārgaśīrṣa đến, sau khi tắm trong dòng nước thiêng Revā, người ấy nên giữ trai giới (nhịn ăn) trong ngày đó.
Verse 7
रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य च जनार्दनम् । पुनः प्रभातसमये द्वादश्यां नर्मदाजले
Ban đêm nên thức canh (jāgaraṇa) và thành kính thờ phụng Janārdana đúng nghi lễ. Rồi đến rạng đông ngày Dvādaśī, lại tiến hành (nghi thức tiếp theo) trong nước sông Narmadā.
Verse 8
स्नात्वा संतर्प्य देवांश्च पितॄन्मातॄंस्तथैव च । श्राद्धं कृत्वा ततः पश्चात्पितृभ्यो विधिपूर्वकम्
Sau khi tắm, hãy dâng tarpaṇa làm thỏa lòng chư thiên, các Pitṛ (tổ tiên) và cả các bậc mẫu thân. Rồi cử hành lễ Śrāddha; sau đó, theo đúng phép tắc mà dâng phẩm vật lên các Pitṛ.
Verse 9
शक्तितो ब्राह्मणान्पूज्य स्वर्णवस्त्रान्नदानतः । क्षमापयित्वा तान्विप्रांस्तथा देवं खगध्वजम्
Tùy theo khả năng, hãy tôn kính các Brāhmaṇa bằng lễ bái và bố thí vàng, y phục cùng thực phẩm. Sau khi cầu xin sự thứ lỗi từ các vị vipra ấy, cũng nên cầu ân điển nơi Chúa Khagadhvaja (Viṣṇu mang cờ Garuḍa).
Verse 10
एवं कृते महाराज यत्पुण्यं च भवेन्नॄणाम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा तत्पुण्यं नृपसत्तम
Hỡi Đại vương, khi làm đúng như vậy, công đức (puṇya) phát sinh cho con người là thế nào—xin hãy lắng nghe với tâm chuyên chú, hỡi bậc tối thượng trong hàng quân vương.
Verse 11
न शोकदुःखे प्रतिपत्स्यतीह जीवन्मृतो याति मुरारिसाम्यम् । महान्ति पापानि विसृज्य दुग्धं पुनर्न मातुः पिबते स्तनोद्यत्
Người ấy ở đây không rơi vào sầu khổ và đau đớn; như kẻ “chết khi còn sống”, liền đạt sự đồng đẳng với Murāri (Viṣṇu). Gạt bỏ những tội lỗi lớn, người ấy không còn uống sữa từ bầu vú mẹ đang nâng lên nữa—nghĩa là được giải thoát khỏi tái sinh.
Verse 12
शालग्रामं पश्यते यो हि नित्यं स्नात्वा जले नार्मदेऽघौघहारे । स मुच्यते ब्रह्महत्यादिपापैर्नारायणानुस्मरणेन तेन
Ai tắm trong dòng nước Narmadā—đấng xóa tan lũ lụt tội lỗi—rồi hằng ngày chiêm bái Śālagrāma, người ấy nhờ chính sự tưởng niệm Nārāyaṇa mà được giải thoát khỏi các tội, bắt đầu từ brahmahatyā và những tội khác.
Verse 13
वसन्ति ये संन्यसित्वा च तत्र निगृह्य दुःखानि विमुक्तसङ्घाः । ध्यायन्तो वै सांख्यवृत्त्या तुरीयं पदं मुरारेस्तेऽपि तत्रैव यान्ति
Những ai cư trú nơi ấy sau khi xuất gia (saṃnyāsa)—nhiếp phục và vượt thắng mọi khổ não, lìa khỏi mọi ràng buộc—thì theo nếp quán của Sāṅkhya mà thiền định về trạng thái “thứ tư” (turīya), tức cảnh giới tối thượng của Murāri (Viṣṇu). Họ cũng đạt chính mục tiêu ấy ngay từ nơi ấy.
Verse 188
अध्याय
Adhyāya: Chương (tiêu đề).