Adhyaya 179
Mārkaṇḍeya dạy Yudhiṣṭhira hãy đến tirtha Gautameśvara lừng danh, nơi được ca ngợi là có năng lực tẩy sạch tội lỗi. Uy tín của thánh địa được đặt nền trên khổ hạnh lâu dài của hiền sĩ Gautama; nhờ tapas ấy, Maheśvara hoan hỷ và được an vị tại đây, nên thần được xưng là Gautameśvara. Từ nguồn gốc, câu chuyện chuyển sang thực hành: chư thiên, gandharva, các ṛṣi và các thần linh liên hệ với pitṛ đều đạt thành tựu thù thắng nhờ thờ phụng Parameśvara tại nơi này. Tắm ở tirtha, cúng kính pitṛ-devatā và hành Śiva-pūjā được nêu như phương tiện giải thoát khỏi pāpa. Dù nhiều người bị mê lầm bởi Viṣṇu-māyā nên không hay biết, Śiva vẫn hiện diện tại đây. Các kỷ luật đặc biệt được nhấn mạnh: giữ brahmacarya kết hợp snāna và arcana đem công đức như Aśvamedha; bố thí cho bậc dvijātiya cho quả báo vô tận. Nghi lễ theo lịch được chỉ rõ: ngày Aśvayuja kṛṣṇa caturdaśī dâng tặng một trăm ngọn đèn; các ngày Kārttika aṣṭamī và caturdaśī trai giới và abhiṣeka bằng ghee, pañcagavya, mật ong, sữa chua hoặc nước mát. Dâng hoa và lá—đặc biệt lá bilva nguyên vẹn—được khuyến khích; thờ phụng liên tục sáu tháng sẽ toại nguyện và cuối cùng đạt đến cõi của Śiva.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गौतमेश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
Mārkaṇḍeya nói: “Hỡi bậc chúa tể các vua, rồi hãy đến Gautameśvara tối thượng—thánh địa (tīrtha) lừng danh trong ba cõi, có năng lực trừ sạch mọi tội lỗi.”
Verse 2
गौतमेन तपस्तप्तं तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । दिव्यं वर्षसहस्रं तु ततस्तुष्टो महेश्वरः
Hỡi Yudhiṣṭhira, tại thánh địa ấy, Gautama đã tu khổ hạnh—suốt một ngàn năm thiêng; rồi Maheśvara hoan hỷ, ban ân.
Verse 3
प्रणम्य शिरसा तत्र स्थापितः परमेश्वरः । स्थापितो गौतमेनेशो गौतमेश्वर उच्यते
Tại đó, Gautama cúi đầu đảnh lễ rồi an vị Parameśvara. Vì Đấng Chúa được Gautama an lập, nên Ngài được gọi là “Gautameśvara”.
Verse 4
तत्र देवैश्च गन्धर्वैरृषिभिः पितृदैवतैः । सम्प्राप्ता ह्युत्तमा सिद्धिराराध्य परमेश्वरम्
Tại đó, chư thiên, gandharva, các ṛṣi và các thần linh của Pitṛ đã đạt thành tựu tối thượng, nhờ phụng thờ Parameśvara.
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते
Ai tắm gội tại thánh địa ấy, rồi lễ bái các thần linh tổ tiên và phụng thờ Đấng Tối Thượng Parameśāna (Śiva), người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.
Verse 6
बहवस्तन्न जानन्ति विष्णुमायाविमोहिताः । तत्र संनिहितं देवं शूलपाणिं महेश्वरम्
Nhiều người không hay biết điều ấy, vì bị māyā của Viṣṇu làm mê lầm: rằng ngay tại đó, Đấng Thần Maheśvara, bậc cầm đinh ba, đang hiện diện rất gần.
Verse 7
ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तत्र तीर्थे नरेश्वर । स्नात्वार्चयेन्महादेवं सोऽश्वमेधफलं लभेत्
Hỡi bậc chúa của loài người, ai sống theo hạnh brahmacārin, tắm tại tīrtha ấy và lễ bái Mahādeva nơi đó, sẽ đạt công đức ngang với lễ tế Aśvamedha.
Verse 8
ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेत्परमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते
Ai giữ hạnh brahmacarya, dâng tarpaṇa lên các thần linh tổ tiên và phụng thờ Đấng Tối Thượng Paramīśāna, người ấy được giải thoát trọn vẹn khỏi mọi tội lỗi.
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यो दानं भक्त्या दद्याद्द्विजातये । तदक्षयफलं सर्वं नात्र कार्या विचारणा
Tại tīrtha ấy, bất cứ lễ vật bố thí nào được dâng với lòng bhakti cho một dvija đều cho quả báo trọn vẹn, bất hoại; điều này không cần bàn luận nghi ngờ.
Verse 10
मासे चाश्वयुजे राजन् कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । स्नात्वा तत्र विधानेन दीपकानां शतं ददेत्
Tâu Đại vương, vào ngày Chaturdaśī (mười bốn) của hắc bán nguyệt trong tháng Āśvayuja, sau khi tắm gội tại đó đúng theo nghi pháp, nên cúng dường một trăm ngọn đèn.
Verse 11
पूजयित्वा महादेवं गन्धपुष्पादिभिर्नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो मृतः शिवपुरं व्रजेत्
Người nào dùng hương, hoa và các phẩm vật khác mà thờ phụng Mahādeva, liền được giải thoát khỏi mọi tội lỗi; khi mạng chung sẽ về Śivapura, cảnh giới của Śiva.
Verse 12
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । उपोष्य प्रयतो भूत्वा घृतेन स्नापयेच्छिवम्
Vào ngày Aṣṭamī và Chaturdaśī—nhất là trong tháng Kārttika—sau khi trai giới, giữ mình thanh tịnh và chuyên cần, nên tắm gội Śiva bằng bơ sữa tinh khiết (ghee).
Verse 13
पञ्चगव्येन मधुना दध्ना वा शीतवारिणा । स च सर्वस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Tắm gội (Đấng Chúa) bằng pañcagavya, hoặc mật ong, hoặc sữa chua, hoặc nước mát; nhờ sự thờ phụng ấy, người đời đạt được quả báo của mọi lễ tế yajña.
Verse 14
भक्त्या तु पूजयेत्पश्चात्स लभेत्फलमुत्तमम् । बिल्वपत्रैरखण्डैश्च पुष्पैरुन्मत्तकोद्भवैः
Rồi sau đó hãy thờ phụng bằng lòng bhakti; người ấy đạt quả tối thượng—dâng lá bilva còn nguyên vẹn và những đóa hoa sinh từ cây dhattūra (unmatta).
Verse 15
कुशापामार्गसहितैः कदम्बद्रोणजैरपि । मल्लिकाकरवीरैश्च रक्तपीतैः सितासितैः
Với cỏ kuśa và apāmārga, lại thêm hoa kadamba và droṇa; cùng hoa mallikā (nhài) và karavīra (trúc đào)—đỏ và vàng, trắng và sẫm—(nên dùng để thờ phụng Đức Śiva).
Verse 16
पुष्पैरन्यैर्यथालाभं यो नरः पूजयेच्छिवम् । नैरन्तर्येण षण्मासं योऽर्चयेद्गौतमेश्वरम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मृतः शिवपुरं व्रजेत्
Với những loài hoa khác, tùy theo những gì có được, nếu người ấy thờ phụng Đức Śiva; và nếu suốt sáu tháng không gián đoạn, người ấy chí thành cúng bái Gautameśvara—thì sẽ đạt mọi điều mong cầu, và khi qua đời sẽ về Śivapura, cõi của Đức Śiva.
Verse 179
अध्याय
Adhyāya—nghĩa là “Chương” (tựa chương).