Adhyaya 168

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे रोधस्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Ở bờ nam sông Narmadā có Aṅkūreśvara thù thắng—một thánh địa tīrtha đầy đủ mọi công đức, lừng danh khắp ba cõi.

Verse 2

यत्र सिद्धं महारक्ष आराध्य तु महेश्वरम् । शङ्करं जगतः प्राणं स्मृतिमात्रावहारिणम्

Tại đó, một La-sát hùng mạnh đã thành tựu nhờ phụng thờ Maheśvara—Śaṅkara, sinh khí của thế gian, Đấng chỉ cần được tưởng niệm cũng ban ân phúc.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किं तद्रक्षो द्विजश्रेष्ठ किंनाम कस्य वान्वये । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, La-sát ấy là ai—tên gì và thuộc dòng dõi nào? Bạch đấng vô nhiễm, xin kể cho con tường tận mọi điều.”

Verse 4

अज्ञानतिमिरान्धा ये पुमांसः पापकारिणः । युष्मद्विधैर्दीपभूतैः पश्यन्ति सचराचरम्

Những kẻ bị bóng tối vô minh làm mù lòa và tạo nghiệp tội, vẫn có thể thấy toàn thể thế gian—hữu động và vô động—chỉ nhờ các bậc hiền triết như ngài đứng làm ngọn đèn soi sáng.

Verse 5

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । स्मितं कृत्वा बभाषे तां कथां पापप्रणाशनीम्

Nghe lời Dharmaputra, bậc thánh hiền Mārkaṇḍeya mỉm cười, rồi cất lời kể câu chuyện linh thiêng có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्यो नाम पार्थिव । वेदशास्त्रप्रवक्ता च साक्षाद्वेधा इवापरः

Mārkaṇḍeya nói: “Tâu đại vương, có bậc tên Pulastya, người con sinh từ tâm ý của Phạm Thiên; ngài là bậc thuyết giảng Veda và śāstra, như một Đấng Tạo Hóa thứ hai hiển hiện.”

Verse 7

तृणबिन्दुसुता तस्य भार्यासीत्परमेष्ठिनः । तस्य धर्मप्रसङ्गेन पुत्रो जातो महामनाः

Tâu Đại vương, ái thê của bậc Paramēṣṭhin là ái nữ của Tṛṇabindu. Nhờ sự kết hợp chính pháp ấy, một người con đại tâm đã ra đời.

Verse 8

यस्माद्वेदेतिहासैश्च सषडङ्गपदक्रमाः । विश्रान्ता ब्रह्मणा दत्ता नाम विश्रवसेति च

Vì các Veda và Itihāsa—cùng sáu bộ phụ trợ và lối tụng theo thứ tự từ (padakrama)—đều nương tựa nơi ngài, lại do Phạm Thiên ban trao, nên ngài được đặt danh hiệu ‘Viśravas’.

Verse 9

कस्मिंश्चिदथ काले च भरद्वाजो महामुनिः । स्वसुतां प्रददौ राजन्मुदा विश्रवसे नृप

Rồi vào một thời điểm, tâu Đại vương, đại thánh Bharadvāja hoan hỷ gả chính ái nữ của mình cho Viśravas, tâu bậc quân vương.

Verse 10

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

Vị Bà-la-môn bậc nhất về tri thức Veda ấy, tâu Đại vương, hoan lạc cùng nàng với niềm hỷ lạc tối thượng, như Maghavā (Indra) cùng Paulomī.

Verse 11

केनचित्त्वथ कालेन पुत्रः पुत्रगुणैर्युतः । जज्ञे विश्रवसो राजन्नाम्ना वैश्रवणः श्रुतः

Sau một thời gian, tâu Đại vương, Viśravas sinh được một người con đầy đủ phẩm hạnh của bậc hiền tử; người ấy được biết đến với danh xưng Vaiśravaṇa.

Verse 12

सोऽपि मौनव्रतं कृत्वा बालभावाद्युधिष्ठिर । सर्वभूताभयं दत्त्वा चचार परमं व्रतम्

Người ấy cũng vậy, hỡi Yudhiṣṭhira, từ thuở ấu thơ đã thọ trì mauna-vrata (lời nguyện im lặng); ban bố vô úy cho muôn loài, và hành trì đại nguyện tối thượng ấy.

Verse 13

तस्य तुष्टो महादेवो ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सह । सखित्वं चेश्वरो दत्त्वा धनदत्वं जगाम ह

Hài lòng về người ấy, Mahādeva và Brahmā cùng các vị brahmarṣi đã ban cho ân phúc được kết tình bằng hữu với Īśvara; và người ấy đạt đến chức vị ‘Dhanada’, bậc ban phát và chủ tể của tài bảo.

Verse 14

यमेन्द्रवरुणानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि । ब्रह्माप्युक्त्वा जगामाशु लोकपालत्वमीप्सितम्

“Giữa Yama, Indra và Varuṇa, ngươi sẽ là vị thứ tư.” Nói xong, Brahmā liền nhanh chóng rời đi, hướng đến địa vị Lokapāla (Hộ Thế) mà Ngài mong cầu.

Verse 15

ततस्त्वनन्तरे काले कैकसी नाम राक्षसी । पातालं भूतलं त्यक्त्वा विश्रवं चकमे पतिम्

Rồi sau một thời gian, một nữ rākṣasī tên Kaikasī—rời bỏ cả cõi Pātāla lẫn cõi trần—đã chọn Viśravas làm phu quân.

Verse 16

पुत्रोऽथ रावणो जातस्तस्या भरतसत्तम । कुम्भकर्णो महारक्षो धर्मात्मा च विभीषणः

Từ nàng ấy sinh ra một người con trai tên Rāvaṇa, hỡi bậc ưu tú trong dòng Bharata; đồng thời cũng sinh Kumbhakarṇa, rākṣasa hùng mạnh, và Vibhīṣaṇa, người có tâm tính chính trực theo dharma.

Verse 17

कुम्भश्चैव विकुम्भश्च कुम्भकर्णसुतावुभौ । महाबलौ महावीर्यौ महान्तौ पुरुषोत्तम

Kumbha và Vikumbha—cả hai là con của Kumbhakarṇa—đều có sức mạnh lớn lao và oai lực phi thường, hỡi Puruṣottama.

Verse 18

अङ्कूरो राक्षसश्रेष्ठः कुम्भस्य तनयो महान् । विभीषणं च गुणवद्दृष्ट्वैवं राक्षसोत्तमः

Aṅkūra, bậc ưu tú trong hàng Rākṣasa, là người con hiển hách của Kumbha; thấy Vibhīṣaṇa đầy đủ đức hạnh, vị rākṣasa tối thượng ấy liền trầm tư.

Verse 19

ततः स यौवनं प्राप्य ज्ञात्वा रक्षः पितामहम् । परं निर्वेदमापन्नश्चचार सुमहत्तपः

Rồi khi đến tuổi thanh xuân và biết về tổ tiên Rākṣasa của mình, chàng rơi vào nỗi chán lìa sâu thẳm và thực hành khổ hạnh vô cùng lớn lao.

Verse 20

दक्षिणं पश्चिमं गत्वा सागरं पूर्वमुत्तरम् । नर्मदायां प्रसङ्गेन ह्यङ्कूरो राक्षसेश्वरः

Đi về phương nam và phương tây đến tận biển cả, rồi cũng đi về phương đông và phương bắc; do cơ duyên của định mệnh, Aṅkūra—chúa tể Rākṣasa—đã đến sông Narmadā (Revā).

Verse 21

तपश्चचार सुमहद्दिव्यं वर्षशतं किल । ततस्तुष्टो महादेवः साक्षात्परपुरंजयः

Chàng quả thật đã tu khổ hạnh vô cùng lớn lao, mang tính thiêng liêng, suốt một trăm năm cõi trời. Khi ấy Mahādeva—Đấng trực tiếp chinh phục thành trì của kẻ thù—liền hoan hỷ.

Verse 22

वरेण छन्दयामास राक्षसं वृषकेतनः । वरं वृणीष्व भद्रं ते तव दास्यामि सुव्रत

Vṛṣaketu (Śiva) muốn làm vui lòng Rākṣasa bằng một ân phúc: “Hãy chọn một ân huệ—nguyện điều lành đến với ngươi; hỡi người giữ giới nguyện thanh tịnh, Ta sẽ ban cho ngươi.”

Verse 23

प्रोवाच राक्षसो वाक्यं देवदेवं महेश्वरम् । वरदं सोऽग्रतो दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः

Bấy giờ Rākṣasa thưa lời với Maheśvara, Đấng Thần của chư thần. Thấy Đấng ban ân phúc ở ngay trước mặt, hắn cúi lạy hết lần này đến lần khác rồi mới cất lời.

Verse 24

यदि तुष्टो महादेव वरदोऽसि सुरेश्वर । दुर्लभं सर्वभूतानाममरत्वं प्रयच्छ मे

Nếu Ngài hoan hỷ, hỡi Mahādeva—hỡi Chúa tể chư thiên, Đấng ban ân phúc—xin ban cho con sự bất tử, điều vô cùng hiếm có đối với mọi loài hữu tình.

Verse 25

मम नाम्ना स्थितोऽनेन वरेण त्रिपुरान्तक । सदा संनिहितोऽप्यत्र तीर्थे भवितुमर्हसि

Hỡi Tripurāntaka, nhờ ân phúc này được thiết lập dưới danh con, xin Ngài hoan hỷ luôn hiện diện tại tirtha (bến thánh) này mãi mãi.

Verse 26

ईश्वर उवाच । यावद्विभीषणमतं यावद्धर्मनिषेवणम् । करिष्यसि दृढात्मा त्वं तावदेतद्भविष्यति

Īśvara phán: Chừng nào ngươi còn kiên định mà giữ trọn chí nguyện của Vibhīṣaṇa, chừng nào ngươi còn thực hành và phụng sự Dharma, chừng ấy điều này (ân phúc và sự hiện diện) sẽ được thành tựu.

Verse 27

एवमुक्त्वा ययौ देवः सर्वदैवतपूजितः । विमानेनार्कवर्णेन कैलासं धरणीधरम्

Nói xong như vậy, vị Thần được chư thiên đồng thờ phụng liền lên thiên xa (vimāna) sắc như mặt trời, rời đi đến Kailāsa—ngọn núi nâng đỡ cõi đất.

Verse 28

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाचम्य विधानतः । स्थापयामास राजेन्द्र ह्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम्

Khi Đức Chúa đã ra đi và không còn hiện thấy, ông tắm gội và làm ācaman đúng pháp; rồi, hỡi Đại vương, ông thiết lập (cử hành lễ an vị) Aṅkūreśvara tối thượng.

Verse 29

गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । पताकैश्चामरैश्छत्रैर्जयशब्दादिमंगलैः

Với hương liệu và hoa, với trầm hương, với y phục và đồ trang sức; với cờ phướn, quạt đuôi yak (cāmara), lọng, cùng các nghi lễ cát tường mở đầu bằng tiếng hô “Chiến thắng!”—(ông phụng thờ).

Verse 30

पूजयित्वा सुरेशानं स्तोत्रैर्हृद्यैः सुपुष्कलैः । जगाम भवनं रक्षो यत्र राजा विभीषणः

Sau khi phụng thờ Sureśāna bằng những bài tán tụng êm dịu và dồi dào, vị Rākṣasa ấy đi đến tư dinh nơi vua Vibhīṣaṇa ngự.

Verse 31

पूजितः स यथान्यायं दानसन्मानगौरवैः । सौदर्ये स्थापितो भावे सोऽवात्सीत्परयामुदा

Ông được tiếp đãi đúng lễ với phẩm vật cúng dường, sự kính trọng và nghi thức tôn vinh; an trú trong tình huynh đệ hòa ái, ông ở đó với niềm hoan hỷ lớn lao.

Verse 32

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अङ्कूरेश्वरनामानं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Ai tắm gội tại thánh địa ấy rồi lễ bái Đấng Parameśvara mang danh Aṅkūreśvara, người ấy đạt được phước quả của lễ tế Aśvamedha.

Verse 33

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

Từ hồ thiêng của Māṇḍavya cho đến nơi hợp lưu cát tường của sông Revā và Āmalakī, toàn cõi ấy là devakṣetra—thánh địa của Maheśvara.

Verse 34

माण्डव्यखातात्पश्चिमतस्तीर्थं तदङ्कूरेश्वरम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः

Về phía tây của hào thiêng Māṇḍavya có thánh độ mang tên Aṅkūreśvara. Tắm gội nơi ấy, người ta được thanh tịnh, tâm ý điều phục, xứng hợp cho nghi lễ tiếp theo.

Verse 35

सन्ध्यामाचम्य यत्नेन जपं कृत्वाथ भारत । तर्पयित्वा पित्ःन्देवान्मनुष्यान् भरतर्षभ

Hỡi Bhārata, sau khi hành lễ sandhyā và súc miệng thanh tịnh (ācaman) cẩn trọng, rồi hoàn tất japa—hỡi bậc ưu tú của dòng Bharata—hãy dâng tarpaṇa cho các Pitṛ, chư Deva và cho loài người.

Verse 36

सचैलः क्लिन्नवसनो मौनमास्थाय संयतः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यामुपोष्य विधिवन्नरः

Mặc y phục, để áo quần còn ướt, giữ im lặng và tự chế, người ấy nên trai giới đúng pháp—vào ngày mồng tám hoặc ngày mười bốn âm lịch.

Verse 37

पूजां यः कुरुते राजंस्तस्य पुण्यफलं शृणु । साग्रं तु योजनशतं तीर्थान्यायतनानि च

Tâu Đại vương, xin lắng nghe quả phúc của người hành lễ cúng dường. Đối với người ấy, trong phạm vi trăm do-tuần và hơn nữa, các tīrtha và thánh địa đều như đã thật sự đến viếng và được chiêm bái.

Verse 38

भवन्ति तानि दृष्टानि ततः पापैः प्रमुच्यते । तत्र तीर्थे तु यद्दानं देवमुद्दिश्य दीयते

Các tīrtha và thánh địa ấy được xem như đã được chiêm kiến, nhờ vậy người ta được giải thoát khỏi tội lỗi. Hơn nữa, bất cứ bố thí nào được dâng tại tīrtha ấy, với tâm hướng về Thần linh,

Verse 39

स्नात्वा तु विधिवत्पात्रे तदक्षयमुदाहृतम् । होमाद्दशगुणं प्रोक्तं फलं जाप्ये ततोऽधिकम्

Sau khi tắm gội đúng pháp, vật gì được bố thí theo nghi quỹ cho người thọ nhận xứng đáng thì được tuyên là akṣaya, không bao giờ cạn. Quả báo ấy được nói là gấp mười so với lễ homa, và quả của japa còn vượt hơn nữa.

Verse 40

त्रिगुणं चोपवासेन स्नानेन च चतुर्गुणम् । संन्यासं कुरुते यस्तु प्राणत्यागं करोति वा

Nhờ trai giới, quả phúc tăng gấp ba; nhờ tắm gội, tăng gấp bốn. Và ai tại đó phát nguyện saṃnyāsa, hoặc thậm chí xả bỏ mạng sống,

Verse 41

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । कृमिकीटपतङ्गानां तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । अङ्कूरेश्वरनामाख्ये मृतानां सुगतिर्भवेत्

Con đường của người ấy trở nên không thể quay lui—chắc chắn hướng về Rudraloka. Hỡi Yudhiṣṭhira, ngay cả loài giun, côn trùng và chim chóc chết tại tīrtha mang danh Aṅkūreśvara ấy cũng được sinh về thiện thú, đạt số phận lành.

Verse 42

एतत्ते कथितं राजन्नङ्कूरेश्वरसम्भवम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं परमं पापनाशनम्

Hỡi Đại vương, ta đã thuật cho ngài nguồn gốc và uy linh gắn với Aṅkūreśvara. Đây là thánh địa (tīrtha) đầy đủ mọi công đức, tối thượng trong việc diệt trừ tội lỗi.

Verse 43

येऽपि शृण्वन्ति भक्त्येदं कीर्त्यमानं महाफलम् । लभन्ते नात्र सन्देहः शिवस्य भुवनं हि ते

Ngay cả những ai lắng nghe lời này với lòng sùng kính, khi công đức lớn lao đang được xưng tụng, cũng sẽ đạt—không chút nghi ngờ—cõi của Śiva.

Verse 168

। अध्याय

Adhyāya—tiêu đề chương.