Adhyaya 159

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Bấy giờ, hỡi đại vương, hãy đến tīrtha tối thượng thanh tịnh trên sông Narmadā—khó được gặp, và lừng danh là thánh địa đã thành tựu của Anarakeśvara.

Verse 2

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्

Hỡi Bhārata, dù người mang nặng nghiệp tội, sau khi tắm gội tại tīrtha ấy cũng không còn thấy chốn cực kỳ ghê rợn mang tên “Cửa Địa Ngục”.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम

Yudhiṣṭhira nói: Hỡi người thân mến, con người ở đây—sau khi thọ hưởng quả báo thiện và ác—lại tái sinh với những dấu hiệu riêng. Hỡi bậc hiền đức tối thượng, xin nói cho ta biết những dấu hiệu ấy.

Verse 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

Như khi jīva rời bỏ thân xác và không còn thấy thân ấy nữa, cũng vậy, nó lại đi đến một thân khác, được kết hợp trở lại với năm đại (pañcabhūta).

Verse 5

त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्

Thân này gồm da, xương, thịt, mỡ, máu, tóc và trăm ngàn gân mạch; lại là một khối phân, nước tiểu và tinh dịch—từ hợp thể như thế, con người rốt cuộc sinh ra ‘bản ngã’ hay ‘danh tính’ nào là chân thật?

Verse 6

एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्

Được hỏi như vậy, Mārkaṇḍa—bậc thông đạt Yoga—bèn bắt đầu thuyết giảng, sau khi đã nhiếp tâm thiền quán Maheśvara, Đấng Thần của chư thần, Chúa Tể vĩnh hằng, là Toàn Thể.

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे

Mārkaṇḍeya nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Pārtha, câu hỏi lớn lao này. Ta sẽ thuật lại đúng như điều ta đã nghe—thuở trước, từ chính Brahmā, trong hội chúng các ṛṣi và chư thiên.”

Verse 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

Với người tự chế, bậc thầy là người răn dạy nghiêm minh; với kẻ ác, nhà vua là người trừng trị. Nhưng với những ai che giấu tội lỗi ở đời này, Yama—con của Vivasvān—mới là vị trừng phạt chân thật.

Verse 9

अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्

Trong cõi Yama, những kẻ chưa làm prāyaścitta (sám hối chuộc tội) phải chịu hình phạt muôn cách; rồi khi rời khỏi các khổ hình ấy, jīva lại tiếp tục trôi qua nhiều dòng nối tiếp của những đời sống mang thân xác.

Verse 10

गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

Khi họ trở lại thân phận làm người, họ mang theo những dấu ấn của tội lỗi. Những dấu ấy nay ta sẽ giảng rõ cho ngươi—hãy lắng nghe với tâm nhất điểm, hỡi đức vua.

Verse 11

सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः

Sau khi chịu mọi hình phạt và đến cõi của Vaivasvata (Diêm Vương), những kẻ đã trải qua sự trừng phạt kéo dài sẽ trở lại thế gian với các dấu vết hiển lộ.

Verse 12

गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः

Kẻ nói dối thì lời nói trở nên lắp bắp; kẻ dối trá trong việc liên quan đến bò thì hóa câm. Kẻ sát hại brāhmaṇa sinh ra mắc bệnh phong; còn kẻ uống rượu say thì răng trở nên đen sẫm.

Verse 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः

Do trộm vàng mà sinh ra mắc bệnh móng tay dị dạng; kẻ xâm phạm giường của thầy (guru) chịu chứng bệnh da nghiệt ngã. Kẻ kết hợp bị cấm đoán sinh vào bào thai thấp kém; còn kẻ không bố thí điều đáng bố thí thì trở nên nghèo khổ.

Verse 14

ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्

Hỡi đức vua, kẻ cử hành tế lễ cho người không xứng đáng được tế lễ sẽ hóa thành heo làng. Và kẻ làm nhiều tế lễ, nếu ăn đồ ăn của yến tiệc ô uế—bữa tiệc mời chó—thì cũng phải sinh làm lừa.

Verse 15

अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः

Kẻ ăn uống mà không xét kỹ, sẽ hóa làm khỉ nơi rừng vắng. Kẻ hay phỉ báng trở thành mèo; và kẻ đốt bụi rậm cỏ cây trở thành đom đóm.

Verse 16

अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्

Kẻ truyền trao vô minh (avidyā) thì quả thật sinh làm bò đực. Hỡi bậc vipra! Ai dâng cho bà-la-môn thức ăn ôi thiu, sẽ rơi vào cảnh bất lực.

Verse 17

मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

Do lòng ganh tỵ, người ta trở thành mù bẩm sinh. Kẻ trộm sách kinh sẽ sinh ra mù lòa. Và kẻ mang trộm trái cây đi, con cái sẽ chết—điều ấy không nghi ngờ.

Verse 18

मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः

Sau khi chết, kẻ ấy đi vào thân phận loài khỉ; thoát khỏi đó rồi lại mắc bệnh nơi cổ họng. Và người ăn những trái ấy mà không cho (phần/không xin phép), sẽ thành kẻ tuyệt tự.

Verse 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

Kẻ trộm y phục sẽ sinh làm thằn lằn lớn (godhā/iguana). Kẻ đầu độc trở thành kẻ “ăn gió” (pavanāśana), sống chẳng có lương thực chân chính. Và hỡi đức vua, ai bỏ hạnh xuất gia (pravrajyā) mà lang thang sai lạc, sẽ thành quỷ nơi sa mạc.

Verse 20

वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

Theo lời truyền của śruti, kẻ gieo chuyện thị phi sẽ mắc chứng phong (bệnh gió); kẻ trộm nước cũng chịu như vậy. Kẻ trộm thóc lúa sẽ sinh làm chuột. Và kẻ dám đến gần thiếu nữ chưa tới tuổi dậy thì sẽ hóa làm rắn—đó là điều truyền thống tuyên dạy.

Verse 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

Kẻ khởi dục vọng đối với vợ của thầy (guru) sẽ hóa làm thằn lằn trong thời gian rất lâu. Còn người phá hỏng lối thoát nước sẽ sinh làm cá.

Verse 22

अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

Kẻ đem bán những vật không đáng bán sẽ thành người có đôi mắt méo mó, dữ tợn. Kẻ hành dâm trái phép sẽ hóa làm sói; còn kẻ gian trá trong mua bán sẽ sinh làm cú mèo.

Verse 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्

Ai ăn uống trong thời kỳ mười một ngày sau khi có người chết (ekādaśāha) sẽ tái sinh làm chó. Và kẻ đã hứa dâng thí cho bậc dvija vì việc đạo mà không trao, sẽ hóa làm ong.

Verse 24

राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्

Kẻ tà dâm với hoàng hậu của vua sẽ thành kẻ trộm ác và tái sinh làm lợn ăn đồ uế tạp. Kẻ vu cáo, phỉ báng các bậc dvija sẽ mang thân rùa.

Verse 25

व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः

Tâu Đại vương! Kẻ hầu việc đền thờ mà sống bằng sự phụng sự bất chánh sẽ sa vào thai tộc vương giả nhưng bị đóng dấu là Caṇḍāla. Người bán trái cây trở nên bất hạnh; và kẻ lấy người nữ hạ tiện làm vợ sẽ tái sinh làm bọ cạp.

Verse 26

मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

Kẻ dùng chân chạm vào lửa sẽ tái sinh làm mèo—mang bệnh và ăn thịt. Kẻ gần gũi với chính chị/em gái ruột sẽ sinh làm hoạn nhân; và kẻ trộm hương thơm sẽ trở thành kẻ hôi hám.

Verse 27

ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च

Kẻ nịnh bợ trong làng, người chỉ nổi danh ban ngày, và thầy chiêm tinh—đều tái sinh làm lừa. Kẻ học giả giả hiệu sẽ thành mèo; và kẻ chỉ biết ba hoa—dẫu tự xưng là ‘Vyāsa’—cũng chịu quả báo như thế.

Verse 28

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

Tâu Đại vương! Chính những dấu hiệu ấy được thấy khi các bí mật thẳm sâu bị phơi bày—dù việc ấy thuộc về người khác (người/tài vật), dù ít hay nhiều.

Verse 29

कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम

Làm như vậy, người ấy chắc chắn đạt đến kiếp sinh làm loài vật (tiryak)—không còn nghi ngờ. Tâu bậc vương thượng! Còn nhiều dấu hiệu khác tương tự như thế.

Verse 30

स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत

Người ta thấy con người gánh chịu đúng những cảnh ngộ do nghiệp của chính mình an bài. Từ đó mà có sinh, và từ đó mà có tử nơi mọi loài hữu tình, hỡi Bhārata.

Verse 31

जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते

Không nghi ngờ gì: khi phúc và tội đồng thời chín muồi, sự sinh khởi liền xảy ra; do sự giao hòa của nữ và nam, khi tinh và huyết thanh tịnh hiện hữu.

Verse 32

पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः

Được trang bị năm đại chủng, và với tư cách Đấng Parameśvara siêu việt—‘vị thứ sáu’ vượt lên trên chúng—Ngài tạo tác trong hữu thân: các căn, tâm, prāṇa, tri thức, thọ mạng, an lạc và sự kiên định.

Verse 33

धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ

Ngài cũng khiến phát sinh sự nâng giữ và thúc đẩy, khổ đau, dục vọng và ngã chấp; nỗ lực, hình thể và sắc diện; ái–ố của riêng mình, cùng các trạng thái hữu và vô hữu.

Verse 34

तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः

Tất cả điều này thuộc về Ātman ấy, tuy vô thủy nhưng vẫn muốn có một khởi đầu. Trong tháng thứ nhất, bào thai trở thành một khối ẩm ướt; các chất thể (dhātu) còn mờ nhạt, chưa thành hình.

Verse 35

मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च

Đến tháng thứ hai, thai trở thành một khối sưng như bướu; sang tháng thứ ba, được trang bị các căn (giác quan). Từ ākāśa (hư không) sinh ra sự nhẹ, sự vi tế, âm thanh và sức mạnh của thính giác v.v.; còn từ vāyu (gió) sinh ra xúc chạm, vận động và tính khô làm đặc tướng.

Verse 36

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

Từ pitta, tức nguyên lý hỏa, phát sinh thị giác, sự tiêu hóa, sức nóng, sắc tướng và ánh sáng chiếu soi. Từ thủy đại phát sinh vị giác, sự mát lạnh, tính nhuận (trơn), độ ẩm và sự mềm mại.

Verse 37

भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः

Từ địa đại sinh ra mùi hương, căn khứu giác, sự nặng và hình thể rắn chắc. Ngã thể (Ātman) vô sinh trước hết thọ nhận những điều ấy; và đến tháng thứ ba, nó cũng bắt đầu rung động, cựa quậy.

Verse 38

दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः

Nếu không đáp ứng “dauhṛda” — niềm khao khát tận đáy lòng của người mang thai — thì thai nhi có thể mắc tổn hại: dị dạng, thậm chí tử vong. Vì vậy, điều gì người nữ yêu thích và có lợi cho nàng, nên được chu cấp.

Verse 39

स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः

Tháng thứ tư, các chi phần được vững chắc; tháng thứ năm, huyết sinh khởi. Tháng thứ sáu, sức lực và sắc diện (varṇa) hiển lộ, và móng cùng lông tóc cũng phát sinh.

Verse 40

मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि

Được ban cho tâm và thức, phủ kín bởi hàng trăm móng và lông; đến tháng thứ bảy và thứ tám, thai nhi có da—và cả ký ức cũng dần khởi hiện.

Verse 41

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

Tội lỗi cứ hết lần này đến lần khác lao về phía thai nhi, và cả về phía người mẹ mang thai. Vì thế, nếu sinh vào tháng thứ tám, đứa trẻ bị lìa khỏi prāṇa (hơi thở sinh mệnh) nên khó được duy trì.

Verse 42

नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः

Vào tháng thứ chín, hoặc cả tháng thứ mười, bị những luồng gió sinh nở mạnh mẽ thúc đẩy, đứa trẻ đi ra—như mũi tên xuyên qua khe của một khí cụ—thường kèm nỗi khổ nóng sốt.

Verse 43

शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्

Thân này đầy đủ các phần thân thể—chi và chi phụ—chứa một trăm lẻ tám điểm marma (huyệt mệnh); và bên trong được nói là có ba trăm xương.

Verse 44

सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत

Đấng Svayambhū, Tự Sinh Tạo Hóa, đã an định bảy mảnh xương sọ; và trên các chi thể, hỡi Bhārata, có ba koṭi và nửa koṭi sợi lông.

Verse 45

द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा

Từ trái tim tuôn ra bảy mươi hai nghìn nāḍī. Chúng thật được gọi là các nāḍī ‘hitā’; và trong số ấy có một mạch rực sáng như ánh trăng.

Verse 46

एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्

Như thế bánh xe vận hành trong quần tụ chúng sinh bốn loại. Với mọi loài hữu thân, cả sự sinh khởi lẫn sự hoại diệt đều xảy đến.

Verse 47

गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप

Nhờ dharma, đường đi hướng thượng; còn bởi adharma, đường đi sa xuống. Hỡi Đại vương, mọi varṇa đều chịu số phận ấy khi lìa khỏi svadharma của mình.

Verse 48

देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्

Dù ở địa vị thần linh hay trong kiếp người, những việc thấy rõ—bố thí, thọ hưởng và các việc khác—hỡi Đại vương, hết thảy đều là quả sinh từ nghiệp (karma).

Verse 49

स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते

Khi nghiệp của chính mình trở nên ghê gớm—dẫu có vẻ ‘thiện’ nhưng do dục vọng và sân hận mà tạo—thì người ấy chìm vào địa ngục đáng sợ, nơi không có đường cứu vớt.

Verse 50

उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्

Vì sự cứu độ các hữu tình, có bến thánh này an tọa bên bờ sông Narmadā. Như vậy, Mahātīrtha tối thượng—Narakeśvara—được tuyên xưng là bậc nhất.

Verse 51

नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्

Tīrtha ấy xua tan địa ngục, ban đại phước và diệt trừ trọng tội. Đó là bến thánh tối thắng trong mọi tīrtha, hiếm có trên cõi đất này.

Verse 52

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति

Ai tắm gội tại tīrtha ấy và phụng thờ Maheśvara, dẫu mang trọng tội, cũng chẳng phải thấy địa ngục.

Verse 53

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः

Ai tại tīrtha ấy bố thí ‘bò Vaitaraṇī’ cát tường, người ấy chắc chắn được giải thoát một cách an nhiên; về Vaitaraṇī không còn nghi hoặc.

Verse 54

युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज

Yudhiṣṭhira thưa: “Nơi cửa ngõ ghê rợn của Yama, con sông mang tên Vaitaraṇī ấy—hình dạng ra sao, kích thước thế nào, và chảy trôi cách nào, bạch brāhmaṇa?”

Verse 55

कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद

‘Chúng sinh được giải thoát khỏi đó bằng cách nào? Ai được cư trú ở đó thường hằng? Và nó thuận lợi cho ai? Xin hãy nói cho ta tường tận.’

Verse 56

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्

Thánh Mārkaṇḍeya nói: ‘Hỡi con của Dharma, bậc đại lực, hãy nghe trọn lời ta nói. Con sông lớn nơi cổng của Yama ấy được gọi là Vaitaraṇī.’

Verse 57

अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता

Nó sâu không dò, không có bờ bên kia, chỉ nhìn thôi cũng kinh hãi; nước của nó là mủ và máu, và được tạo bởi bùn lầy của thịt.

Verse 58

तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः

Chất lỏng ấy xoáy cuộn mau lẹ, như bơ ghee giữa sức nóng dữ dội; mủ ở đó đặc kín giòi bọ—miệng sắt, mỏ như chày vajra.

Verse 59

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः

Nó đầy cá heo śiśumāra và loài makara mang lưỡi cắt như vajra; cùng các sinh vật thủy tộc khác—hung bạo, đâm xuyên các yếu huyệt.

Verse 60

तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्

Tại đó, mười hai vị A-đi-tya bừng cháy dữ dội như lúc tận cùng của pralaya. Kẻ phàm nhân rơi xuống, gào khóc trong nỗi thống khổ vô cùng kinh khiếp.

Verse 61

हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति

“Than ôi, anh em! Than ôi, con ơi! Than ôi, mẹ ơi!”—họ than khóc mãi không thôi. Trong rừng Asipattravana ghê rợn, ai bảo hộ kẻ đang rơi xuống…

Verse 62

प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी

Muôn loài vượt qua, lại chìm xuống, rồi rơi vào mỏi mệt; dẫu vậy, con Đại Hà ấy vẫn đáng được bốn hạng chúng sinh chiêm ngưỡng.

Verse 63

तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च

Trong dòng ấy, họ vượt qua nhờ sat-dāna—bố thí chân chánh theo dharma; bằng không thì sa ngã. Ai không kính trọng mẹ mình, và cũng không kính trọng ācārya cùng vị guru, người ấy chẳng được lối qua an ổn.

Verse 64

अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्

Kẻ mê muội khinh mạn nàng thì nhận lấy chốn ở liên miên (trong khổ). Họ coi rẻ người vợ pativratā, hạnh kiểm thánh thiện, kiên định và bất động trong dharma.

Verse 65

परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्

Những kẻ tội lỗi luôn bỏ rơi và phản bội họ thì cứ mãi cư trú trong cảnh phạt ấy—đối với những người đã đặt lòng tin nơi mình: bậc chủ, bạn hữu và các vị khổ hạnh.

Verse 66

स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः

Những kẻ tìm ‘khe hở lỗi lầm’ nơi phụ nữ, trẻ thơ, người già và kẻ khốn cùng—những đại tội nhân ấy bị nấu trong đó giữa cơn hành hình, gào khóc thảm thiết.

Verse 67

श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्

Kẻ tâm ác ngăn trở một vị bà-la-môn mệt mỏi và đói khát, nơi ấy sẽ bị loài trùng ăn nuốt suốt ba trăm kiếp (kalpa).

Verse 68

ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्

Kẻ đã hứa bố thí cho một vị bà-la-môn mà không trao, và kẻ gọi người đến rồi nói ‘không có gì cả’—người ấy phải cư trú trong hình phạt ấy mãi mãi.

Verse 69

अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः

Kẻ phóng hỏa, kẻ đầu độc, kẻ xâm phạm nhà vua hoặc đến với vua bằng ác ý, kẻ vu khống; kẻ bội ước, kẻ làm chứng gian và kẻ nghiện rượu—những kẻ phạm tội ấy đều bị kết vào hình phạt.

Verse 70

वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः

Kẻ phá hủy mốc ranh giới, kẻ giật lại của bố thí do chính mình đã ban; kẻ phá đê bờ ruộng tốt, và kẻ xâm phạm vợ người—đều là hạng tội nhân đáng bị lên án.

Verse 71

ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः

Một brāhmaṇa buôn bán ‘rasa’ (rượu men, chất gây say), kẻ lấy phụ nữ śūdra làm vợ; và kẻ phá hàng rào/bờ ngăn của gòkula đang khổ vì khát—những việc ấy đều bị quở trách.

Verse 72

कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी

Kẻ làm hoen ố tiết hạnh của thiếu nữ, và kẻ gây khổ não dù đã dâng bố thí theo pháp định—cũng nhờ sự bố thí này mà được nhẹ tội. Cũng vậy, śūdra nghiện rượu kapilā và brāhmaṇa sống bằng việc ăn thịt—đều được thanh tịnh nhờ dāna ấy.

Verse 73

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप

Muôn tâu Đại vương, họ ở nơi ấy mãi mãi—xin chớ nghi ngờ. Nay, hỡi bậc chúa tể loài người, xin lắng nghe điều khiến bến vượt linh thiêng ấy trở nên thuận hòa và nâng đỡ cho ngài.

Verse 74

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्

Vào các kỳ ayana (chí), vào ngày viṣuva (phân), vào lúc vyatīpāta, vào khi ngày sắp tàn, và trong những thời khắc phước lành khác—hãy dâng bố thí tối thượng.

Verse 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

Nên tạo một con bò ‘Vaitaraṇī’ cát tường—màu đen hoặc vàng nâu—có sừng bằng vàng, móng bằng bạc, và sắp đặt để vắt sữa vào một bình bằng đồng thiếc.

Verse 76

कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने

Được phủ bằng một đôi y phục màu đen và kèm theo bảy loại ngũ cốc, hãy sắp đặt một mô (theo lượng droṇa) làm ‘đỉnh’, và đặt nàng ngồi trên một đồ đựng bằng đồng đỏ.

Verse 77

यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः

Hãy làm tượng thần Yama bằng vàng, có kèm gậy sắt; rồi dùng thân mía buộc lại bằng dây vải để kết thành một chiếc thuyền nhỏ (bè).

Verse 78

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्

Trên chiếc bè ấy, bậc học giả hãy đặt con bò rực sáng như thể sinh từ thân thể của Thần Mặt Trời; và đúng nghi thức, trang bị cho nàng một chiếc lọng cùng một đôi dép.

Verse 79

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्

Hãy dâng một chiếc nhẫn và y phục lên vị Bà-la-môn; rồi nắm lấy đuôi bò và tụng đọc thần chú này.

Verse 80

ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः

Om. Nơi cửa ngõ của Diêm Vương thật ghê rợn có dòng sông Vaitaraṇī. Với ước nguyện được vượt qua, con xin dâng vật này (bố thí bò/sự trợ duyên thiêng) đến Ngài. Ôi Vaitaraṇī, kính lễ Ngài.—Đó là thần chú adhivāsana (chú gia trì).

Verse 81

गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

Nguyện đàn bò ở trước mặt con; nguyện đàn bò ở sau lưng con. Nguyện đàn bò an trú trong tim con; và nguyện con ở giữa đàn bò.

Verse 82

ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः

Om! Hỡi bậc mang hình Viṣṇu, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, bậc Bhūdeva, đấng thanh tịnh hóa hàng ghế thọ thực; lễ thí này cùng dakṣiṇā đúng phép đã được con dâng hiến. Kính lễ Ngài, ôi Vaitaraṇī.—Đó là thần chú dāna (bố thí).

Verse 83

ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

Sau khi cung kính đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh vị Brāhmaṇa, quanh Dharmarāja, và quanh bò Vaitaraṇī cát tường, rồi hãy trang trọng dâng hiến tất cả cho vị Brāhmaṇa.

Verse 84

पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः

Rồi nắm lấy đuôi của Surabhī, và đặt vị Brāhmaṇa ở phía trước (con bò),

Verse 85

धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः

Hỡi bò thiêng, hãy đợi ta nơi cửa ngõ của Diêm Vương, giữa nỗi kinh hãi lớn lao ấy. Hỡi bò, ta mong được vượt qua—xin đảnh lễ Ngài, hỡi Vaitaraṇī! Đó là thần chú ‘anuvraja’ (theo cùng).

Verse 86

अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी

Hãy theo cùng người đang lên đường và đem tất cả (vật phẩm bố thí) về nhà người ấy. Khi làm như vậy, tâu Đại vương, dòng sông trở thành kẻ mang lại sự an lạc (đường qua êm thuận).

Verse 87

तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः

Nhờ con bò ấy, (dòng sông) trở thành dòng nước chảy có năng lực đưa người qua bờ. Người ấy đạt được mọi ước nguyện—cả cõi trời lẫn cõi người.

Verse 88

रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

Người bệnh được giải thoát khỏi bệnh tật, và tai ương cực lớn cũng lắng dịu. Nếu làm khi khỏe mạnh, công đức tăng gấp nghìn; nếu làm khi đau ốm, được tính gấp trăm.

Verse 89

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्

Nhưng bố thí làm cho người đã chết, lại làm khi họ vắng mặt, được ghi nhớ chỉ như ‘tương đương’ (giá trị hạn chế). Vì thế hãy tự tay mà cho—khi cái chết đến, ai sẽ cho ai? Hiểu như vậy, tâu Đại vương, của bố thí do chính mình trao sẽ cho quả báo lớn.

Verse 90

इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्

Như vậy, hỡi con của Dharma, ta đã tuyên thuyết cho ngươi về bố thí liên hệ đến Vaitaraṇī. Ai nơi đây lắng nghe với lòng bhakti hoặc tụng đọc đúng pháp, sẽ đạt đến cõi dhāma vô lượng của Viṣṇu.

Verse 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Khi đến tháng Āśvayuja, vào ngày mười bốn của hắc bán nguyệt, sau khi tắm gội, hãy cử hành śrāddha rồi cung kính thờ phụng Maheśvara (Śiva) đúng nghi lễ.

Verse 92

पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः

Với lòng bhakti và śraddhā, hãy dâng bố thí kính cúng các Pitṛ (tổ tiên). Sau đó, hãy giữ thức (jāgaraṇa), chuyên tâm nghe các thánh truyện và thực hành những hạnh lành tương ứng.

Verse 93

ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्

Rồi vào lúc rạng đông, sau khi tắm trong nước sông Narmadā, hãy làm tarpaṇa đúng nghi thức—trước dâng lên chư thiên, sau mới đến các Pitṛ (tổ tiên).

Verse 94

सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः

Hãy bố thí một ngọn đèn có ghee đặt trong bình vàng cho người thọ nhận thuộc hàng dvija. Sau đó, không ganh tị, hãy thỉnh các brāhmaṇa thọ thực, và tự mình cũng dùng phần ấy với tâm khiêm cung.

Verse 95

एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः

Hỡi bậc nhân kiệt, khi thực hành đúng như vậy thì không một hữu tình nào phải rơi vào địa ngục. Tuy thế, cảnh trạng địa ngục chắc chắn vẫn được người phàm ‘trông thấy’—để làm lời cảnh tỉnh và giáo huấn đạo hạnh.

Verse 96

अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप

Thực hành theo pháp thức này, người ấy không còn thấy các địa ngục. Và hỡi đức vua, đối với những người chết tại tīrtha ấy, các quả báo cũng thành tựu đúng theo quy định đã được an bài.

Verse 97

मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना

Trọn một manvantara, người ấy được cư trú nơi cõi Śiva—hiếm hoi khó đạt—ngự trên thiên xa (vimāna) sắc như mặt trời, trang hoàng bởi hàng trăm chuông nhỏ ngân vang.

Verse 98

स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः

Hỡi người đại phúc, người ấy tiến về cõi ấy, được các đoàn apsarā hầu cận. Và người ấy thọ hưởng muôn vẻ an lạc trong đúng thời hạn đã nói—không hề nghi ngờ.

Verse 99

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

Khi thời hạn ấy viên mãn, người ấy trở lại đây thọ sinh làm người. Dứt sạch mọi bệnh tật, người ấy sống trọn một trăm mùa thu—tức một trăm năm.

Verse 100

प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

Vào ngày Caturdaśī (mười bốn) của hắc bán nguyệt trong tháng Āśvayuja, nếu đến đó, lưu trú trọn một ngày một đêm và chí thành thờ phụng Maheśvara, thì dẫu kẻ mang trọng tội cũng được giải thoát—không chút nghi ngờ.

Verse 101

अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते

Hỡi Yudhiṣṭhira, quả thật có đến hai mươi tám koṭi địa ngục. Thoát khỏi khổ đau của các địa ngục ấy, họ liền vãng sinh về Śivaloka, cõi của Đức Śiva.

Verse 102

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः

Tại đó, sau khi thọ hưởng những lạc thú lớn lao cùng uy quyền thiêng liêng, rồi con người lại được thọ sinh làm người trên cõi đất—một thân người thật khó được.